Uit de Vissenkom
Of het nu gaat om de kerken, het CDA of een blad als VolZin, alle staan voor de opgave hun christelijke oorsprong op een eigentijdse wijze vorm te geven. Hoofdredacteur Eduard van Holst Pellekaan laat zich in zijn 'Redactioneel' van deze week leiden door de gedachte van socioloog Joep de Hart: "Maak het nieuw", stop met alsmaar dezelfde rondje te zwemmen als een goudvis in zijn kom.
“Wie de relevantie van de christelijke inspiratie duidelijk wil maken, zal moeten begrijpen wat moderne gelovigen drijft en op zijn weg naar de preekstoel goed om zich heen moeten kijken. Alsmaar rondzwemmen als een goudvis in je kom, onvermoeibaar steeds op weg naar hetzelfde, is geen optie voor kerken die gericht zijn op de ontwikkelingen in de moderne samenleving.” Aldus socioloog Joep de Hart afgelopen december.
Vanuit die gedachte begon VolZin rond diezelfde tijd op www.volzin.nu met de serie Preek van de week – een recensierubriek waarin we wekelijks een dienst of viering bespreken – meestal een christelijke. De recensent neemt de houding aan van een welwillende bezoeker van een theatervoorstelling. ‘Maak het nieuw!’ was de titel van De Harts betoog. Voor de VolZin-recensent is dat telkens de kernvraag: weet men het woord met behulp van verhalen en rituelen (opnieuw) tot leven te brengen en de bezoeker zo aan te spreken dat deze geïnspireerd de kerk verlaat?
Die vraag leeft niet alleen binnen de vele honderden kerkgenootschappen in Nederland, maar binnen veel andere instellingen van christelijke origine, of ze nu VolZin heten of CDA.
Het Strategisch Beraad van het CDA heeft het niet gek gedaan, bleek tijdens het CDA-congres op 21 januari. Goed, het hanteerde het wat onnozele begrip ‘radicale midden’, wat Willem Aantjes op twitter deed verzuchten dat het wachten nu was op ‘vierkante cirkel, vreedzame oorlog en duurzame verspilling’. En begrippen als ‘betrokken’, ‘verbinden’ en ‘participatie’ zijn ook niet erg origineel. Maar Jacobine Geel en Ruth Peetoom wisten met hun wervende presentatie de oude en nieuwe woorden in ieder geval te voorzien van een geïnspireerde klank. ‘Maak het nieuw’ heeft feitelijk minder betrekking op de inhoud - zeker als die universele waarde heeft - dan op de vorm. Het was ook goed om te zien dat, zoals kerkjurist en CD&V-politicus Rik Torfs in het opiniestuk op p. 12 en 13 opmerkt, het CDA zich niet geneert voor de Bijbel en de christelijk-sociale traditie als inspiratiebronnen. Nu nog de trots.
Staan voor wie en wat je bent, daar is moed voor nodig. En of de christendemocraten die in de praktijk ook echt hebben, zal nog moeten blijken.
Dat geldt ook voor de kerk die in onze Preek van de week-serie was gerecenseerd en daarop VolZin uitnodigde voor een nadere gedachtenwisseling. Deze parochie probeert serieus werk te maken van vernieuwing, met koffieochtenden, meditatieavonden en bijeenkomsten over business spiritualiteit. Tegelijkertijd bleek dat wat men intern als grote stappen vooruit beschouwt, door de buitenstaander wordt gezien als nog te bescheiden. Daar komt bij dat de kerk haar lot in essentie niet in eigen handen heeft. Over een paar jaar moet er een nieuwe pastor komen en dan kan de bisschop zomaar, in lijn met de strenge wind vanuit het Vaticaan, een conservatief benoemen en zo elke moeizaam bewerkstelligde vernieuwing terugdraaien. En ja, ook in deze kerk worden wel eens dingen gedaan die volgens de leer alleen aan gewijde priesters zijn voorbehouden. Onlangs leidde dat in een andere parochie nog tot bisschoppelijke sancties.
Toch, als deze mooie kerk met haar levendige parochie wil overleven, zit er niets anders op dan met volle overtuiging uit de vissenkom van Joep de Hart te springen.
Eduard van Holst Pellekaan