Sammie Tarenskeen wordt woest van modieuze anti-denken-spiritualiteit
Hoe staan jonge mensen in het leven - met welke spiritualiteit? Journalist Arjan Broers vroeg het onder anderen aan Sammie Tarenskeen (1985). “Voor mij geen goeroes of horoscopen. Soms zie ik mensen die aandachtig leven, met zuiverheid en het verlangen een prettig mens te zijn. Dat herken ik.”
Eigenlijk voelt ze weerstand tegen spiritualiteit. De Tao van Poeh bijvoorbeeld, of De kracht van het Nu van Eckhart Tolle. “Van een paar pagina’s lezen kon ik al zo woest worden dat ik het boek haast door de kamer gooide”, vertelt ze. “Het is zo anti-wetenschappelijk, anti-denken, ik voel me er haast persoonlijk door aangevallen.”
Voor Sammie is denken niet koud en hard, maar eerder iets fijns. ‘In mijn hoofd zitten – ik kan haast niets fijners bedenken dan dat.’
Toch kom je niet over als een rationele wetenschapper. Eerder als een dromer, iemand met een grote binnenwereld.
“Ik heb altijd veel van kinderboeken gehouden, wilde vroeger graag Pippi Langkous worden. Niet als fantasie, maar echt. En ik was een tijd geboeid door verhalen over hekserij en de Middeleeuwen. Daar ging ik best ver in. Dan sliep ik op de houten vloer naast mijn bed, omdat een personage in een boek over de achtste eeuw ook zo sliep.”
Hoe kom je van de kinderverhalen van toen bij de taalwetenschap uit?
“Ik ben eerst scandinavistiek gaan studeren, uit liefde voor de taal van Astrid Lindgren. Maar dat was geen goede keus. Het was ook in een andere stad dan mijn geboortestad, waar ik nu nog leef. Ik houd ervan op een plek te zijn die ik ken.
Daarna begon ik aan de pabo, maar ik bleek niet zo van kinderen te houden… Ik ben er wel mijn man Merlijn tegengekomen, dus het was in ieder geval ergens goed voor… Vervolgens koos ik voor Nederlands, dat was wel goed. Ik ben taalkunde gaan doen, een bijna wiskundige manier om taal te benaderen. Inmiddels heb ik een onderzoeksbaan op de universiteit.”
De lezer werd onderzoeker. Kan taal je nog steeds betoveren?
“Er is taal die blijft betoveren, maar ik wil graag weten hoe het werkt. Dat was vroeger ook zo. Ik was best een alleen-kind. Ik weet nog dat ik op het schoolplein mijn jas op een bepaalde manier dicht ritste, want dan kon ik vliegen. Een ander kind moest dat precies op die manier doen, anders ging ik liever alleen, of met een fantasievriendje.
Een tijd geleden vond ik schriftjes terug die ik in die tijd bijhield. Ik dacht dat er verhalen in stonden, maar het waren lijstjes voor overhoringen. Niet creatief, maar ordenend.”
Werkt die fantasie nu nog zo?
“Op een zeker moment kon ik niet meer spelen. Dat is normaal, denk ik. Maar ik heb nog wel eens dat het me niet goed lukt om in een bos te lopen als mijzelf. Dan ben ik iemand die in een bos loopt.”
Is dat plezierig?
“Soms is het irritant, alsof ik overal een beschouwend laagje tussen leg. Vooral als het gaat over contact met anderen. Bijvoorbeeld als iemand troost vraagt: dan voel ik me onzeker of ik het goede doe, en zie ik mezelf als iemand die troost geeft. Terwijl ik gewoon met mijn aandacht helemaal bij die ander wil zijn.”
Ben je veel alleen?
“Bijna nooit. Ik woon samen, zie veel vrienden met wie we ook samen eten. Ik wil best vaker alleen zijn, maar hoe doe je dat? Er zijn zoveel leuke mensen! Soms vergeet ik wat ik ook weer wil als ik alleen ben. Schrijven? Lezen? Dat wil ik wat meer gaan opzoeken. Daar kun je ook spiritualiteit in zien. Maar dan zonder buitenaardse wezens, of van dat verhevene.”
Dus er is ook spiritualiteit waar je niet boos van wordt?
“Ik doe wel eens mee aan een stilteweekend, daar zie ik soms mensen die met spiritualiteit bezig zijn op een manier die me wel aanspreekt. Niet met goeroes of horoscopen, dat vind ik trucjes. Maar door aandachtig leven, dat wil ik ook wel. Ik bespeur er een soort zuiverheid in, het verlangen een prettig mens te zijn, en dat herken ik. In sommige kerken heb ik dat ook wel eens geproefd.”
Waar ben je naar op weg? Is er een doel? Een zin?
“Ik weet niet goed waar ik naar toe ga. Zo doorgaan, denk ik. Een paar jaar geleden zou ik gezegd hebben dat alles toevallig is, dat er geen doel of bestemming is, dat er geen ziel is. Inmiddels vind ik dat te gemakkelijk, want er zijn dingen die ik doe en dan weet ik, voel ik: dit is goed, dit klopt, dit hoort bij mij. Maar uiteindelijk denk ik dat het gewoon samenhangt met mijn pakket van genen en de invloed van de omgeving.”
Je lijkt me juist iemand die heel gevoelig bent. Ontvankelijk. Geen zin-gever, maar zin-vinder, als het op je pad komt.
“Dat hebben meer mensen tegen me gezegd. Ik vind dat moeilijk, je kunt er op verschillende manieren naar kijken. Ik heb lang gedacht dat ik alles uiteen moet rafelen, puzzelen, bestuderen, begrijpen. Maar nu begin ik te merken dat het zo niet werkt. De werkelijkheid is altijd complexer, en als ik een antwoord gevonden denk te hebben, is het al snel weer vergaan. Moet ik een nieuw antwoord bedenken.
Ergens wil ik nog steeds rafelen, maar er is niks om het aan vast te knopen. Ik weet niet zo goed wat het fundament is. De spirituelen zeggen: je gevoel. Maar ik aarzel daarover. Ik voel me best vaak bang. Als ik daarop afga, gebeurt er niks.”
Je wilt het liefst alles beredeneren en antwoorden vinden. Voor eens en voor altijd, en los van jezelf.
Sammie lacht. “Ja. Nogal ambitieus hè? Maar ik zie mezelf ook wel als een beestje dat op aarde rondkruipt en maar gewoon een beetje doet.”
Kan het denken ook piekeren worden?
“Het denken is niet heilig. Het kan me ook in de weg zitten. Vooral als ik me heel erg bewust ben van mezelf.”
Kun je je gemakkelijk laten gaan? Kun je huilen? Dansen? Vrijen?
“Huilen kan ik goed. Dansen kan ik fijn vinden, maar dan ben ik me nog wel bewust van mezelf. En met mijn man Merlijn kan ik de liefde beleven, best ongeremd. Dat was vanaf het begin heel fijn. Maar ik ben aan het leren ook met vrienden wat lichamelijker te zijn, dat is best eng.”
Maar je hebt geen moeite met vriendschappen.
“Ik durf open en kwetsbaar te zijn met vrienden, ik ben vrij snel geraakt en dat maakt vriendschappen gemakkelijker.”
Vertel eens over dat bang zijn?
“Dat is best dominant. Ik ben daar wel eens wanhopig over. Nee, dat woord is te sterk. Gedesillusioneerd?”
Sammie zwijgt een tijdje, als proeft ze de woorden.
Dan: “Nou ja, daar ergens tussenin. Toen ik vijftien was dacht ik: over tien jaar ben ik niet meer bang. Maar dat klopt niet. Ik ben nog net zo bang, voor van alles. Als ik erop doordenk dan kom ik op twee grote angsten uit: dat anderen me niet aardig vinden of dat ze denken dat ik dom ben.”
Heeft niet iedereen die angsten?
“Merlijn heeft dat helemaal niet. Het interesseert hem niks. Heerlijk is dat aan hem.”
Misschien ben je wel aan de grenzen aan het stuiten van wat je denkend kunt oplossen.
“Ik ben ook nieuwe dingen aan het proberen, heel voorzichtig. Ja, het gaat allemaal heel langzaam bij mij. Ik ga wel eens naar het Stiltehuis voor een weekend, en ik doe mee met bibliodrama. Dat boeit me: om die teksten beter te leren kennen en helemaal in zo’n verhaal te duiken. Dan gaat het leven, eigenlijk net als vroeger. Alleen dit is samen met anderen en dat is best eng.
De begeleidster wees me erop dat als we rollen kiezen uit een verhaal, ik vaak voor de boze rollen kies. Gek, ik vind mezelf niet zo’n boos persoon, maar misschien ben ik het wel, ergens daaronder. Ik beschouw het maar als een avontuur om mijn impulsen wat meer te volgen en de logica los te laten. Ik vind het al moeilijk genoeg om mijn impulsen te herkennen.”■
door Arjan Broers foto's Bram Budel
Tien jonge mensen interviewde journalist en theoloog Arjan Broers voor het boek Echt zijn. “Heel verschillend zijn ze, maar allemaal oefenen ze met aandachtig leven. Ze gaan daarmee een beetje tegen de keer in. Onze cultuur verleidt ons steeds om naar buiten te gaan: van alles te kopen, te doen en te beleven; om van alles te hebben en te worden”, zegt Broers. “Leven met aandacht gaat niet over hebben of worden, maar over zijn. En dus ook over onzekerheid, verdriet, frustratie en woede – en hoe je zulke gevoelens niet wegduwt of ontkent, maar verwelkomt. Misschien hebben ze je iets te vertellen.” Het boek is gemaakt in opdracht van de Nederlandse religieuze gemeenschap de maristen, die activiteiten ontplooien om jonge mensen in aanraking te brengen met hun spiritualiteit van aandachtig aanwezig zijn.
Arjan Broers. Echt zijn. Jonge mensen over leven met aandacht. Met foto’s van Bram Budel, Valkhof Pers, 80 blz., €12,95.