Advocaat Pieter Bogaers biedt staatssecretaris Teeven hulp aan bij humanisering asielrecht

‘Ambtenaren kicken erop om mensen niet toe te laten’

Staatssecretaris Fred Teeven overleefde de motie van wantrouwen en mag gaan 'optreden' om zijn vreemdelingenbeleid humaner te maken. Pieter Bogaers, meest prominente asielrechtadvocaat van Nederland, is gematigd positief. "De zaak-Domatov staat voor een veel grotere problematiek. Elk dossier dat ik pak, barst van de fouten. Acht op de tien beschikkingen zijn foutief. Ik kan de staatssecretaris helpen.” door Cees Veltman foto Frank Penders “Nu de staatssecretaris niet is afgetreden, zal hij moeten optreden. Hij kan daarbij gebruikmaken van mijn onderzoek gedurende de afgelopen 27 jaar", zegt advocaat Pieter Bogaers (1951), de meest prominente en gezaghebbende vreemdelingenrechtadvocaat van Nederland. Bogaers is de horzel in de pels van het Nederlandse vreemdelingenrecht. Waar de gemiddelde advocaat een paar uur in de zaak van een asielzoeker steekt, want meer is niet declarabel, neemt Bogaers de tijd om het levensverhaal van zijn cliënten op te tekenen. “Tachtig procent van de beschikkingen is foutief. Elk dossier dat ik pak, barst van de fouten, zowel door advocaten als door de IND gemaakt. Het is een krankzinnige maatschappij want de meeste mensen wensen dit niet te begrijpen, inclusief veel politici – eendagsvliegen die het allemaal niets interesseert en die weinig vakinhoudelijke kennis hebben." Bogaers krijgt van de kant van rechters en IND het verwijt dat hij 'te veel betrokken' is bij zijn werk. Hij sleept met grote regelmaat gunstige uitspraken voor zijn cliënten in de wacht in zaken die soms zes tot acht jaar lopen. Laconiek Ten aanzien van de belofte tot verbetering door staatssecretaris Teeven, afgelopen donderdag in het Tweede Kamerdebat, neemt Bogaers, sinds 1986 advocaat, een in eerste instantie positieve maar toch ook afwachtende houding aan. "De IND maakt elke dag slachtoffers", zegt hij. "De houding van waaruit gewerkt wordt, is regelrecht gemeen te noemen. Daar verzet ik me tegen." "Ik doe in feite onderzoek naar hoe de staat functioneert”, vervolgt hij laconiek. “Dat is vanuit mijn politieke achtergrond - mijn vader was minister - niet zo gek. Ik heb jarenlang gewerkt voor Amnesty International. Ik ben een politiek dier, zo opgevoed. Dat gebruik ik ook, maar daarin ben ik wel erg alleen. Niet iedereen heeft die kans gehad, niet iedereen komt uit een milieu als het mijne. Veel mensen hebben zich niet politiek bekwaamd, hebben geen macht aan den lijve ondervonden en worden toch advocaat of ambtenaar. En die mensen moeten zich verplaatsen in vervolgden in een ander land? Ze hebben geen idee waar ze het over hebben. Ik werd al gearresteerd toen ik 17 was met een protest tegen de jaarlijkse Sint Jansprocessie in Laren. Niet alleen bidden, maar doen, vond ik. Macht doet pijn “De overheid heeft veel moeite om mensen te erkennen als individuen met individuele rechten. Dat heeft te maken met staatsmacht. De staat wil zijn macht behouden. De machthebbers zitten op bajonetten maar wel met de punten naar beneden, gericht tegen de bevolking, zoals Frederik de Grote al zei. Dat ga je pas begrijpen als je onderzoek doet naar de machtsverhoudingen en luistert naar mensen die die macht hebben ondervonden. Mensen die een reëel verhaal hebben dat pas boven water komt als je echt de moeite neemt om ernaar te luisteren. Je moet als advocaat een methode hebben om je werk goed te kunnen doen. Dan kom je er ook achter hoe onzorgvuldig de overheid vaak opereert. Macht betekent uiteindelijk het gebruik van geweld, maar komt al tot uiting in geweldloze situaties in de vorm van beschikkingen. “Macht doet altijd pijn. Zo kom ik bij het woord gemeen uit. Gelukkig beoogt het bestuursrecht de staatsmacht te begrenzen binnen de rechten van de mens. Dat is een hoopvolle ontwikkeling. Asiel is een recht, geen kwestie van clementie of een gunst, dat weten weinig mensen. Asielzoekers en vluchtelingen maken een psychologisch proces mee waarbij angst centraal staat. Dat moet de overheid goed in kaart brengen en dan pas kan zij bepalen of die angst gegrond is. Zo ja, dan moet zij een vluchteling toelaten. Maar wat doen Nederland en veel lidstaten van de Europese Unie? Alles om dat recht te dwarsbomen! Nederland geeft alleen een verblijfsvergunning als internationale verplichtingen daartoe dwingen of als er een wezenlijk Nederlands belang mee is gediend of als er klemmende humanitaire redenen zijn voor toelating.” Verdorven “De PVV is totaal overbodig, want het idee over volte leefde al toen mijn vader (Pieter Bogaers sr., red.) minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening was in de jaren zestig. Als je alsmaar blijft roepen dat Nederland vol is, zijn ambtenaren zo terughoudend mogelijk om vluchtelingen en asielzoekers toe te laten. Ik zeg niet dat alle ambtenaren verdorven zijn, maar sommigen kicken erop om mensen niet toe te laten. Dat heb ik gehoord van ambtenaren zelf. Dan hebben we nog de advocaten: een klein aantal is heel goed, een grote groep heeft geen idee hoe asielzaken aan te pakken en ten slotte is daar de groep van graaiers. De onafhankelijke advocatuur bestaat niet of nauwelijks. Het stelsel is er niet op gericht de kwaliteit van de advocatuur te verhogen. Hoe minder je doet als advocaat, hoe meer je verdient. “Mijn vraag is steeds: hoe gaat de overheid om met mensen? Hoe worden ze aangepakt, mishandeld, gepijnigd. Zo hebben we in Nederland de ‘een-fouttheorie’ ontwikkeld, onder leiding van de Raad van State. De grondslag voor ongeloofwaardigheid van iemands vluchtverhaal is al gelegd als er ook maar één foutje in staat, één hiaat, één vaagheid of één tegenstrijdigheid. Je hoeft maar één vergissing te maken en je wordt als vluchteling geweigerd. Terwijl het voor mensen die verschrikkelijke dingen hebben meegemaakt, ondoenlijk is alles tot in detail te recapituleren. Het geheugen is, zoals bekend, een kwalijk instrument, vooral als je trauma’s hebt opgelopen. Als je je levensverhaal een aantal keren moet vertellen, gebruik je niet altijd precies dezelfde woorden, maar dan worden er al snel ‘tegenstrijdigheden’ geconstateerd. Neem de vier evangeliën. Christus zou nooit zijn erkend of toegelaten als vluchteling, want die verhalen zijn nogal verschillend. Uitgeprocedeerd zou hij zijn! Dat geldt voor elke vluchteling.” Te betrokken Bogaers kreeg onlangs het merkwaardige verwijt van de Rechtbank van Den Bosch zich ‘bovenmatig te hebben ingespannen’ voor een asielzoeker, door de situatie van de man bij de Iraanse autoriteiten onder de aandacht te brengen en zo ‘bescherming af te dwingen’. Bogaers: “Ja, de rechter bevestigt hiermee dat een advocaat een asielzaak in de magere zeven uur moet zien te klaren die uit de pot van de rechtsbijstand wordt vergoed, terwijl daar 40, 60, 80 misschien wel meer uren voor nodig zijn. Gelukkig heeft die rechtbank wel geoordeeld dat mijn cliënt ten onrechte een verblijfsvergunning is geweigerd.” Ook de IND klaagt dat ik ‘te veel betrokken’ ben bij mijn cliënten, dat ik niet de nodige distantie in acht neem. Daarom ben ik zelfs aangeklaagd bij de tuchtrechter. Dat ligt nu bij het Hof van discipline, maar de vluchteling om wie het gaat, heeft nu een A-status! Die heb ik met hulp van zijn familieleden kunnen redden, want zonder mij was die man - een psychiatrisch patiënt - vermorzeld door de IND. Of hij er ooit weer bovenop komt door wat hij heeft meegemaakt in Irak en later in Nederland, dat weet ik niet, want het gaat nog steeds slecht met hem. Het is niet zoals bij Lazarus uit het bijbelverhaal: ’Neem uw bed op want u bent genezen’. Het lijden van vluchtelingen is niet voorbij zodra ze zijn toegelaten. Toelating is eventueel een keerpunt, maar de mensen blijven zwaar getraumatiseerd. Dat kan ook niet anders want ze hebben te veel meegemaakt. Nu zijn ze dan veilig, maar het verleden blijft natuurlijk een rol spelen.” Doodvallen Al komen Nederlandse beleidsmakers er slecht af bij Bogaers, hij noemt ze nog ‘heilig’ vergeleken met andere landsbestuurders zoals in Frankrijk, Italië of Griekenland, waar asielzoekers in parken moeten overleven. “Nederland is niet slecht wat de opvang betreft, maar is er aan de andere kant in geslaagd een methode te ontwikkelen waardoor mensen zo weinig mogelijk aan hun recht toekomen. Wat je als advocaat ook aanvoert aan bewijs over vervolging in hun land, het doet er allemaal niet toe, je kunt doodvallen. In ieder geval kun je uiteindelijk op straat komen te staan zonder enige verzorging. Mensen worden massaal via de achterdeur gedumpt en het land uitgezet met een inreisverbod in de EU voor twee jaar. Dat is de laatste vondst die men gedaan heeft, het slotakkoord van het fort Europa, ook gebaseerd op EU-recht. Dus dat EU-recht werkt niet altijd gunstig. Elke maand, elk jaar wordt het nog rotter. Zie ook de bezuinigingen op de rechtshulp en op de IND en de politieke druk vanuit de Tweede Kamer en het voornemen van staatssecretaris Teeven, om uitgeprocedeerde mensen als crimineel te laten vervolgen. Nu moet de overheid nog strenger gaan optreden en produceert zo nog meer uitgeprocedeerden. Uitzetten lukt meestal niet, maar Nederland weigert dat te erkennen. Dat betekent dat er overvolle gevangenissen zullen ontstaan, net nu er een aantal gesloten zullen worden. Men blijft elkaar napraten in de asielkwestie door gebrek aan kennis en studie. Het is niet weten waar je het over hebt. Dat is gewoon jammer.” Pieter Bogaers werkt bij Van As Advocaten te Nieuwegein. tel. 030 6032922 Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. Dit is een bewerking van een artikel dat over twee weken verschijnt in Volzin

Gezocht: predikant met lef

De dominee: hoe jonger, hoe banger

Je organiseert een studiedag. Je laat de twintigers van vernieuwingsbeweging Dominee2.0 debatteren met de vernieuwende veertigers van Op Goed Gerucht. Thema: ‘het lef van de predikant’. En wat krijg je? “Ik heb op deze studiedag vooral ontdekt waar het ontbréékt aan lef.”

door Marleen Stelling

Afgelopen zomer schrijven Bettelies Westerbeek en Robert Stigter tijdens een dominee-bootcamp het geruchtmakende manifest Dominee 2.0.  Daarin uiten zij kritiek op ‘de huidige kerkelijke cultuur’. Ze stellen dat ze te weinig ruimte krijgen om concreet te spreken over God en om vanuit de kerk het evangelie uit te dragen. Het manifest, met meer vragen en klachten dan stellingnames, wordt enthousiast ontvangen, onder andere door de leiding van de PKN zelf (zie Volzin 17 -2012), en  - vooral online – druk bediscussieerd.
Op Goed Gerucht (OGG) – een kerkelijke vernieuwingsbeweging met meer dan twaalf jaar ervaring – nodigt de jonge honden uit voor de eigen jaarlijkse, eind januari te houden discussiedag. Thema: het lef van de predikant.  ‘Hoe helder durf je te zijn als predikant? Zijn predikanten vaak te beschroomd om duidelijk stelling te nemen?’, staat er in het programma. OGG zou hier zelf wat over moeten kunnen zeggen. Immers, in 2000 presenteerde de beweging zich met als doel ‘creativiteit, lef, spiritualiteit en humor’ in het kerkleven (terug) te brengen. 
Het slijpen van de messen begint in december in verenigingsblad Geruchten. ‘Ik herken helemaal NIETS van al die baarlijke nonsens vermeld in manifest 2.0’, schrijft een OGG-lid. Hij noemt het manifest iets waar ‘de huidige samenleving niet op zit te wachten’. Een ander spreekt over ‘een typisch voorbeeld van onze klaagcultuur’. Hij raadt de auteurs aan om ‘gewoon aan de slag te gaan’: Op 25 januari staan Fred Omvlee (marine-predikant) en Wouter Slob (predikant van de Laarkerk, Zuidlaren) als afgevaardigden van Op Goed Gerucht klaar voor het debat met Dominees 2.0 Bettelies Westerbeek en Harmke Heuver. “Uit het manifest klinkt een beperkt beeld van de kerk”, zegt Omvlee nog eens een week voor de studiedag in een telefoongesprek. “Natuurlijk zijn er predikanten die verstard zijn, maar ik ken er ook zat die met een frisse blik het ambt uitvoeren. Ga zelf maar werken en laat zien hoeveel lef je hebt.”

Paradox
Can we really, really ever change? Yes we can. De gevoelvolle stem van zangeres Wende Snijders klinkt door de ruimte tijdens de liturgische samenkomst aan het begin van de dag op PThU-locatie Hydepark in Doorn. Honderd predikanten en theologisch geïnteresseerden, voornamelijk van middelbare leeftijd, hebben de sneeuw getrotseerd om hierbij te kunnen zijn. Ze zijn. De man-vrouwverhouding is fifty-fifty. Er lijkt iets van hoop in de lucht te hangen. Nu nog het lef.    
Jean-Jacques Suurmond, Trouw-columnist en predikant, geeft het startsein met een lezing . Hij schetst een voor velen herkenbaar beeld:  “Elk bezoekje dat je als predikant brengt, is bijzonder, ook al stoot je per ongeluk de Chinese vaas om.” Of deze: “De predikant omarmt de paradoxen en wrikt mensen los uit hun standpunt.” Prachtig. Maar probeer na zulke oneliners nog maar eens te bedenken wat je zélf ook alweer dacht over ‘het lef van de predikant’. En hoe je dat gaat laten zien. De debatdeelnemers reageren. “Dit verhaal is mooi, maar tijdloos”, zegt Harmke Heuver. Fred Omvlee is het met zijn opponent eens: “Heerlijk verhaal, maar hier winnen we de oorlog niet mee.” Bettelies Westerbeek vraagt zich af of het beeld dat Suurmond schetst van het ambt haar stimuleert om meer lef te tonen als predikant. “Ik denk het niet”, antwoordt ze even later zelf. “Ik hoop dat we vandaag kunnen bespreken waar dat lef dan wel vandaan moet komen.”

Rommelmarkten
Is lef niet iets dat je moet tonen in plaats van bespreken? Er ontspint zich iets van een matte discussie, maar waar dat lef ‘m in zit en of de predikanten van nu het in voldoende mate bezitten, blijkt nergens uit. Wel grijpen enkele predikanten in de zaal hun kans om kritiek te leveren op het manifest van de jongeren. “Wat is er mis met verjaardagbezoeken en rommelmarkten”, vraagt een van hen. Hij reageert daarmee op een stuk uit het manifest van Westerbeek en Stigter  waarin het tweetal spreekt over ‘de huidige kerkelijke cultuur’ die het hen onmogelijk maakt om predikant te zijn. De ‘vastomlijnde kaders van verjaardagvisites’, waarbij het ‘missionair kerk-zijn beperkt is tot de jaarlijkse rommelmarkt’, zou de jonge predikanten onvoldoende ruimte bieden.
“Wij vinden rommelmarkten ook best leuk”, reageert Westerbeek verzachtend. “Maar als je het hebt over missionaire hoogtepunten, moet er toch meer zijn.” Een andere dominee begint over liturgische gewoontes. “In het manifest staat dat jullie concreet willen spreken over God, maar in de opening van vanochtend hebben we niet eens gebeden.” Westerbeek reageert met: “Een gebed had niet misstaan. We hebben wel een psalm gezongen, dat is ook bidden." Heuver, achteraf: "We dachten: als je context seculier is, dan moet je wel bidden, om te laten zien dat je gelooft. Hier waren we met allemaal predikanten bij elkaar, dan hoeft dat niet."
Kroketten
Tijd voor de lunch. De predikanten storten zich op de kroketten. Westerbeek en Heuver praten verder met Robert Stigter, de andere manifestschrijver. De ideeën van Dominee2.0 komen in deze informele setting wat beter uit de verf. “Van ons hoeven mensen de kerk niet in”, zegt Westerbeek. “Kerken worden in de toekomst waarschijnlijk alleen maar minder bezocht.” Stigter vult aan: “Wij willen het verhaal vertellen. Het evangelie is nog steeds goed. Dat wordt nu vormgegeven door het instituut kerk, maar dat hoeft niet. Jezus kwam overal en at dan brood en dronk wijn met mensen, gewoon omdat dat een gebruikelijke manier was om samen te komen.” Heuver: “We willen mensen ontmoeten op de manieren van deze tijd. En dan natuurlijk over God praten.”
Na de lunch zijn er workshops van onder meer Inger van Nes (PK Amsterdam) en Arjan Markus (Jacobikerk, Utrecht). De workshop van Heuver en Westerbeek bedoelt een oefening in lef tonen te worden. “In veertig seconden vertellen waarom je predikant bent en wat God voor jou betekent. Dat was de opdracht, maar mensen gebruikten de tijd liever om ons te spreken over het manifest. Dat was ook oké, hoor”, zegt Heuver na afloop.

Mentor
Na de workshops komen de aanwezigen nog een keer samen. Ook nu geen echt debat, geen vuurwerk, geen branie. Eerder het tegendeel. Dominee2.0 ziet geen heil in controverse. Robert Stigter vertelt dat er een Facebookpagina is geopend waarop je je als predikant kunt aanmelden als mentor voor een Dominee 2.0. Eerder op de middag heeft Heuver Volzin toevertrouwd dat ze ook lid is van Op Goed Gerucht. “Maar dat heb ik maar niet gezegd.”
Wouter Slob kijkt er niet van op: “Het verschil aanwijzen tussen OGG en Dominee 2.0 is moeilijk. Uiteindelijk zitten we allemaal met dezelfde vragen.  Uit wat de jonge predikanten zeggen, spreekt angst voor het ambt, angst om aan de slag te gaan. Wel, dat zal elke collega herkennen uit zíjn begintijd.”

Pionieren
Enkele dagen later bellen we nog een keer met Fred Omvlee. Hij heeft ‘het concrete praten over lef’ gemist. “De toespraak van Suurmond was te vriendelijk, te lang ook. Slappe hap, ongeschikt voor discussie. Er was daardoor te weinig tijd voor echt debat. Nee, ik heb op deze studiedag vooral ontdekt waar het ontbréékt aan lef.”
Omvlee verheugt zich op zijn nieuwe functie al pastor bij Mijnkerk.nl – een nieuwe pioniersplek van de PKN online. 
Het initiatief past in het straatje van Dominee2.0. Maar er zit geen twintiger in het team.         

De vernieuwers
Op Goed Gerucht wordt opgericht in 2000 door een groep theologen en predikanten die zich hard maakt voor meer ‘creativiteit, lef, spiritualiteit en humor’ in de kerk. In de loop der jaren ontwikkelt de beweging zich tot serieuze gesprekspartner van de Protestantse Kerk van Nederland. Veel bij OGG betrokken predikanten maken inmiddels deel uit van de generale Synode van de PKN. In januari 2013 wordt OGG’er Karin van den Broeke benoemd tot voorzitter van het overlegorgaan.

Dominee 2.0 ontstaat als aanstaand predikanten Bettelies Westerbeek en Robert Stigter in de zomer van 2012 in een gelijknamig manifest hun hart luchten. Het tweetal levert kritiek op de huidige gang van zaken binnen de kerk. Westerbeek en Stigter vragen de voorzitter en scriba van de PKN onder meer om ruimte om te experimenteren met missionair kerk zijn. Meer dan honderd predikanten en theologen ondertekenen het manifest.

Stop de seculiere dominees

Liberalen zijn intolerant voor alles wat gelooft

Overtuigd liberaal Pieter van Os ergert zich aan de kruistocht van zijn bondgenoten tegen iedereen die niet seculier is. “Radicaal individualisme is een doodlopende weg en biedt geen richting voor het leven.”

door Pieter van Os

Pas als parlementair verslaggever kwam ik voor het eerst in aanraking met Nederlanders voor wie wekelijkse kerkgang vanzelfsprekend is. Voor mijn werkgever, het liberale NRC Handelsblad, volgde ik onder meer de SGP en ChristenUnie. Vooral het contact met die laatste partij was intensief. Ze droegen voor het eerst in de geschiedenis regeringsverantwoordelijkheid en daar wilden NRC-lezers meer over weten, zeker nadat columniste Elsbeth Etty hen ‘fanaten, fundamentalisten en tirannen’ had genoemd.  
Ik leerde ze kennen. Vooral hun niet bijzonder tirannieke onzekerheid ten opzichte van de seculiere meerderheid viel op. Net als hun opvallende openheid over het politieke spel – bij PvdA, CDA of VVD moet je daar niet om vragen.
Tegelijk leerde ik meer over mijn eigen, liberale omgeving. Vrienden en collega’s bleken niet de schouders op te halen over de gelovige medelander, zoals ik altijd gedacht had, maar ergerden zich voortdurend rot. Etty bleek een gevoel te verwoorden dat leefde in mijn eigen vriendenkring: kerkgangers zijn waanzinnigen, elke verwijzing naar religie moet uit het openbare leven verwijderd worden.
Die ergernis begon mij weer te irriteren. Het had er alles van dat ik omringd werd door dominees, atheïstische predikers met onverdraagzame trekjes. Dominees, ja, want ook mijn vrienden leven vanuit overtuigingen, gebaseerd op ervaringen – vast wel – maar vooral gebaseerd op aannames. Noem het geloof. 
In mijn liberale omgeving worden de scheiding kerk-staat en privé-publiek vaak door elkaar gehaald. Daar hoort religie niet meer thuis in het publieke domein. Iedereen wordt geacht seculier te denken, je mag geloven wat je wilt zolang anderen daar niets van merken. Dat gaat ver voorbij een scheiding tussen kerk en staat. Filosoof-journalist Ger Groot verwoordde dat eens mooi: als religie achter de voordeur moet verdwijnen, schreef hij, zou alles achter de voordeur moeten verdwijnen wat een persoon specifiek tot individu maakt. Niet alleen de religieuze processie, ook de Gay Parade en het Bloemencorso. Binnen de kortste keren kun je helemaal niets meer.

Overwinnaarsrecht
Een Kamermeerderheid onder aanvoering van D66-parlementariërs komt op voor de positie van homoseksuele leraren. Ze vinden dat iedere school aandacht moet besteden aan homoseksualiteit, zonder de aanleg of praktijk te veroordelen. Met andere woorden: gereformeerden die homoseksualiteit als ziekte zien, mogen dat standpunt niet alleen niet meer uitdragen op school – begrijpelijk – maar worden, als D66 haar zin krijgt – en dat lijkt te gebeuren – ook verplicht om enthousiast over homoseksualiteit te doceren.
Bij de strijd tegen de ‘weigerambtenaar’ bekruipt me hetzelfde onbehagen. Alleen dat begrip al. Ze zijn ver in de minderheid, dus in praktijk kan ieder homostel zich  - gelukkig – in elke gemeente laten trouwen. Maar het gaat de seculieren om die paar ambtenaren die daar geen trek in hebben. Die moeten worden aangepakt. Ontslagen. Weg.
Wanneer je seculiere politici hoort praten – mensen op wie ik doorgaans stem – bekruipt me het onaangename gevoel hier met overwinnaarsrecht van doen te hebben. Prinzipienreiterei – precies wat onkerkelijken in het verleden zo vervelend vonden van confessionele politici. Selectief ook. Want leg maar uit waarom er voor de ‘weigerambtenaar’ niet net zo’n pragmatische oplossing kan bestaan als destijds voor de dienstplichtige die een beroep kon doen op de wet gewetensbezwaren militaire dienst. 

Ronddobberen
Ik blijf liberaal, ook na jaren van groeiende ergernis, op het Binnenhof, over het kortzichtige tamboereren op een ‘neutrale overheid’. Maar ik ben geen liberaal van het zuiverste water meer. Het radicaal individualisme dat daar tegenwoordig bij blijkt te horen, is een doodlopende weg. Tot die overtuiging kwam ik tijdens een briefwisseling met mijn vader. Hij had de kerk verlaten, maar ging sinds enige jaren opnieuw wekelijks. Ik wilde er meer over weten, vooral omdat ‘t zo’n totaal andere man is dan de gereformeerde politici die ik dagelijks tegenkwam. Ik schreef hem over mijn vrienden, die mij graag uitlegden hoe belangrijk het is om waanbeelden te weerleggen, om eeuwenlang doorgegeven nonsens en kwakzalverij door te prikken: “Ik begrijp dat dit allemaal bijzonder zinvol en redelijk is, maar ben me steeds meer gaan realiseren hoe weinig richting het geeft. Mijn beste vriend zette op zijn Facebook-pagina onder ‘levensbeschouwing’: ‘atheïsme’.  Vreemd. Met het afwijzen van God is een mens toch nergens? Ik pretendeer absoluut niet wél enige richting in het leven te hebben gevonden, en zeker niet meer dan hij, maar ik heb het sterke vermoeden dat met het afwijzen van kwakzalvers niet als vanzelf goede dokters opstaan. (..)
Of neem het schadebeginsel dat de van God verloste liberalen koesteren. Samengevat: zolang je iemand anders geen aanwijsbaar kwaad doet, ben je vrij te doen wat je wilt. Vervolgens is het een zaak van rechters, politici en bestuurders om te bepalen waar de vrijheid van de ene burger die van de andere inperkt. (..) Ook dit beginsel, hoe zinvol ook bij het beslechten van conflicten, biedt geen richting voor het leven. Het leert vooral wat je elkaar niet mag aandoen en creëert een individualisme waar individuen zelf uiteindelijk ook niet blij van worden. Want of hij wil of niet: de mens is een kuddedier dat niet doelloos wil ronddobberen in zijn eigen minivrijstaatje dat privacy heet. Zoals gemeenschapsdenkers als Amitai Etzioni en Michael Sandel uitleggen: het contractindividualisme is een misverstand. Mensen sluiten geen contracten met elkaar om samen te leven, mensen sluiten contracten omdat ze samenleven.” 

Onzekerheid
Zoals gezegd: politieke overtuigingen zijn morele overtuigingen. Politiek is niet louter volkshuishoudkunde. Voor talloze mensen komen morele overtuigingen niet uit de nieren, de onderbuik of uit de lucht, maar uit een kerkelijke of in ieder geval gelovige cultuur. Dat mag allemaal.  Ik moet mijn morele overtuigingen ergens anders vandaan halen.
In dit licht verbaasde de onzekerheid van die gereformeerde politici me. Bij de verkiezingen bracht de ChristenUnie een filmpje uit zonder ook maar een verwijzing naar kerk of Jezus. Toen ik hen daarop aanviel, bleek ik de enige te zijn, vertelde de pr-man van de partij, zelf verantwoordelijk voor de spot.  
Ze zijn voorzichtig geworden. Begrijpelijk: de dominante seculiere meerderheid duldt nauwelijks meer een ander mens- of maatschappijbeeld.
Als seculiere burger met liberale denkbeelden schaam ik me voor de intolerantie van mijn bondgenoten. Een SGP-woordvoerder had dat door. Op een ochtend moesten een vrouwelijke collega en ik via hem vernemen wat partijleider Kees van der Staaij nog voor opmerkingen had over een interview dat wij hem hadden afgenomen. Mij kreeg hij niet te pakken, haar wel. Toen ik hem kort daarop tegenkwam, zei hij: “Zo zie je: als het niet anders kan, doen wij prima zaken met een vrouw.”
Moet je dan boos reageren? Hij wist dat ik het niet meer wist. Zijn knipoog leek te zeggen: En? Laat eens zien hoe ruimdenkend je nu bent. 

Dit is een ingekorte versie van een lezing die NRC-journalist Pieter van Os hield bij een bijeenkomst van Kenniscentrum Religie en Ontwikkeling en de Leerstoel Religie, Rechtsstaat en Samenleving aan de universiteit van Tilburg. Met zijn vader Henk van Os schreef hij het brievenboek: Vader & zoon krijgen de geest. Brieven over de drang tot godsdienst, 176 blz, € 16,95, uitgeverij Balans.

Hoe veel PKN zit er in de Vluchtkerk?

En Arie Boomsma zei: ‘Wees kerk!’

Maandenlang leek de PKN zich weinig aan te trekken van de uitgeprocedeerde asielzoekers die afgelopen herfst in tenten bivakkeerden in Amsterdam-West. Totdat Arie Boomsma zich op twitter boos maakte en riep: 'Wees kerk!' Was het instituut Protestantse Kerk Nederland werkelijk zo sloom of is de Vluchtkerk waar de illegalen nu verblijven een mooi voorbeeld van samenwerking tussen basisbeweging en bureaucratie?

Ruben van Zwieten, Annemarie Postma, presentatie vernieuwde Volzin

Volzin viert 10 jaardag

Redactioneel

Het moet echt zijn

Volzin verwart. Het zou de slogan van de nieuwe promotiecampagne kunnen zijn. Aan de andere kant: Volzin verbindt zou ook kloppen. Maar als beide waar zijn, wat is dan onze gemene deler? Hoofdredacteur Eduard van Holst Pellekaan zoek het in de "onstuitbare drang boven jezelf uit te stijgen".

Volzin 10jaardag

Volzin viert tienjarig jubileum

In opperbeste stemming heeft Volzin op 3 november zijn tienjarig jubileum gevierd in een volle Dominicuskerk in Amsterdam. Bij die gelegenheid werd een volledig vernieuwde uitgave van het tweewekelijkse blad gepresenteerd. Hoofdredacteur Eduard van Holst Pellekaan bood het eerste exemplaar aan aan de hoogleraar theologie Erik Borgman. Het eerste nummer van de vernieuwde Volzin is integraal online te lezen (ZIE HIER). Twee inleiders verzorgden tijdens de feestmiddag de Volzin-lezingen: Annemarie Postma, een van de beste new age-auteurs van Nederland,  beklemtoonde het belang van individuele ontwikkeling voor de groei van de samenleving. Ruben van Zwieten, predikant en directer van stichting Zingeving Zuidas, legde meer de nadruk op gezamenlijke verantwoordelijkheid. Zij belichtten het thema ‘Maak het nieuw’ dat ook het thema was van de Volzin-schrijfwedstrijd. De teksten van de lezingen vindt u hier. Een verslag van de middag leest u HIER (zie hier voor pdf). Of bekijk de video-impressie.)

Annemarie Postma, Volzinlezing 2012: 'Zelf ontplooiing: goed voor u, goed voor de samenleving'

Ruben van Zwieten, Volzinlezing 2012: 'Samen verantwoordelijk'

Hoofdredacteur Eduard van Holst Pellekaan biedt de eerste vernieuwde Volzin aan (aan Erik Borgman)

Dankwoord Erik Borgman (bij onvangst van eerste vernieuwde Volzin)

Hoe is het nu met het ‘huis van ontmoeting’ van Volzin-opinieprijswinnaar Herman Koetsveld?

“Doorbreek de krimp”

Herman Koetsveld won de Volzin-opinieprijs 2012 met zijn essay Nergens staat geschreven: ‘Gij zult saneren’. Daarin beschrijft de predikant hoe hij samen met de leden van de Brongemeente in Hengelo het initiatief neemt om de negatieve spiraal van van bovenaf opgelegde krimp en sanering te doorbreken. Zo begon een zoektocht naar de kerk van de toekomst. Hoe staat het ‘droomproject’ er nu voor? (foto Martine Sprangers)

Debat tussen Huub Oosterhuis, Erik Borgman en Frank Bosman

Die messiaanse verwachting, komt daar nog wat van?

Op woensdag 7 november vindt in De Nieuwe Liefde een theologisch debat plaats tussen Huub Oosterhuis, Erik Borgman en Frank Bosman naar aanleiding van het artikel De Huub van de Woede, in VolZin van 14 september, dat veel stof deed opwaaien. U bent van harte welkom.

Toekomstig vicepremier Lodewijk Asscher in Preek van de Leek:

“Onverschilligheid bedreigt de samenleving”

“Ik geloof niet in TINA. Ik denk dat er altijd alternatieven zijn en dat je die alternatieven vindt door om je heen te kijken, je te verbazen over wat je ziet. En stil te staan bij wat onrechtvaardig is, wat onacceptabel is. En dan net zolang zoeken totdat je een werkend alternatief hebt gevonden.” Dit zei de Amsterdamse wethouder Lodewijk Asscher, beoogd vicepremier in het nieuwe kabinet, verwijzend naar Margaret Thatchers statement: ‘There is no alternative’ (TINA) voor het neoliberalisme.