woensdag, 01 November 2017 15:43

Hou het bij één

Hou het bij één Tekst: Frank Bosman

Vooruitstrevend Nederland lijkt een beetje klaar met het ideaal van een levenslange, monogame huwelijksrelatie. Scheiden is al decennia geen taboe meer, een derde van de huwelijken in Nederland strandt. Maar ook de seriële monogamie – verschillende relaties na elkaar, maar wel steeds met één persoon – lijkt aan het einde van zijn culturele dominantie. Polyamorie is het nieuwe buzz word, meerdere gelijkwaardige relaties naast elkaar, eventueel met partners van verschillende geslachten. En haar juridische pendant, polygamie, lijkt ook geen absoluut taboe meer te zijn, gezien de maatschappelijke discussie over een wet die het voor kinderen mogelijk moet maken meer dan twee ouders te hebben.

Een verwarrende tijd
Het is een verwarrende tijd voor christenen en hun ouderwetse ideaal van monoamorie en monogamie. In de christelijke traditie wordt één liefdespartner, waarmee je ook nog eens gewoon getrouwd bent, nog steeds als het ideaal gezien. Love and marriage go together like a horse and carriage, hield Frank Sinatra ons al voor. Liefde en huwelijk zijn in christelijke zin onlosmakelijk met elkaar verbonden. Scheiding is in sommige kerken nog steeds verboden, in andere een ingewikkelde zaak. En het idee van seks buiten het (monoamorisch, monogame) huwelijk wordt door veel christenen niet met gejuich begroet.
Het zou eenvoudig zijn om dit christelijk voorbehoud af te doen als conservatisme of seksueel pessimisme, een plaag die de christelijke traditie zeker hardnekkig achtervolgt. De christelijke kerken, de r.-k. kerk voorop, hebben eeuwen hun best gedaan om seks en voortplanting exclusief aan elkaar te koppelen. De rest was lust. De huwelijksband is dan de veilige, juridische plek waar kinderen geboren kunnen worden en de lust kan worden gecontroleerd. Het idee dat je seks zou kunnen hebben omdat seks nu eenmaal lekker is, is niet een echt goed uitgewerkte gedachte in de christelijke moraaltheologie. In mijn boek God houdt ook van seks heb ik geprobeerd om hiervoor een meer positieve insteek te formuleren.

Paradoxale keuzes
Wat we in ieder geval kunnen constateren is dat veel vanzelfsprekendheden nu in keuzes veranderd zijn. Met paradoxale gevolgen. Als je kan kiezen voor je (biologisch) geslacht door middel van hormoonbehandelingen en ziekenhuisoperaties (transgender), dan is het dus ook een keuze om niet van geslacht te veranderen (cisgender). Vroeger was dat geen keus: iedereen had het geslacht van zijn geboorte, vroeger was iedereen cisgender, zonder dat het woord ook maar bestond. 
Zo is ook de toekomst van monoamorie en monogamie: het wordt een keuze, die je maken en verdedigen moet. Als je kan kiezen om wel of niet te huwen, wel of niet te scheiden, wel of niet een seksuele relatie met meerdere mensen aan te gaan, wel of niet met één of meerdere partners gehuwd te zijn, kinderen ‘maar’ twee of meerdere ouders te ‘geven’, dan is het omgekeerde ook een keuze. Kiezen voor één (huwelijks)partner en daar je leven lang bij blijven wordt dan een bewuste keuze, geen vanzelfsprekendheid.

De ander vieren
Toch heeft de christelijke traditie ook wel een punt met haar conservatieve verzet tegen nieuwe vormen van (seksuele) relaties, tegen wat niet in de default mode past, man+vrouw=kind(eren). Ik beschreef in mijn boek God houdt van seks dat in christelijk opzicht seksualiteit een paar elementen kent: een onconditionele zelfgave, en een viering van het gekregen leven. Je geeft jezelf aan de ander zonder voorwaarden vooraf, en dus met het risico gekwetst te worden. Je viert het geschenk dat je van de ander krijgt, namelijk hem- of haarzelf.
Dat is met één partner al een hele uitdaging, maar met meerdere partners wordt het een bijna onmogelijke opdracht. Jezelf onconditioneel aan één partner geven is al lastig, laat staan aan meerdere. De ander vieren als geschonken geschenk, inclusief alle ruige en scherpe randjes die aan dat cadeautje vast zitten, vergt met één partner al een levenslange training. 
Natuurlijk, er bestaan allerlei samenlevingsvormen en verschillende soorten seksuele relaties, maar volgens mij heeft de christelijke traditie goede redenen vast te houden aan haar default mode. Niet door de ander te veroordelen uiteraard – dat moeten we als christenen eens afleren – maar wel door naar het eigen ideaal te leven. Een geleefde default mode zegt meer dan duizend woorden.

Frank Bosman is als cultuurtheoloog verbonden aan Tilburg University, waar hij onderzoek doet op het gebied van religie en videogames.
Dit artikel schreef Frank Bosman ter voorbereiding op de lezing Polyamorie die hij op uitnodiging van Radboud Reflects op 14 november geeft in LUX, Nijmegen. Aanvang: 20.00 uur. Bosman gaat in debat met filosoof Simone van Saarloos. Zie ook: www.ru.nl/rr/polyamorie.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

Volzin Schrijfwedstrijd 2017

volzin schrijfwedstrijd

Dank aan allen voor uw inzendingen! Er zijn 112 essays ingezonden waar de jury zich momenteel over buigt. De deelnemers ontvangen uiterlijk 1 december bericht over de uitslag. De winnende essays zullen verschijnen in het eerste Volzin-nummer van 2018. 

Social media

FacebookTwitterLinkedIn

Agenda