FacebookTwitterLinkedIn
vrijdag, 29 December 2017 09:15

Theodore Dalrymple: Het mes ging erin

Misdaad gebeurt niet vanzelf, zegt Theodore Dalrymple. Gevangenen moeten daarom verantwoordelijkheid nemen voor hun misdaden.

‘Hard maar fair’, zo oordelen de gevangenen in ‘zijn’ gevangenis over Theodore Dalrymple als arts. Dat ze hem ‘fair’ noemen vindt Dalrymple prettig. De kwalificatie ‘hard’ daarentegen valt hem zwaar, hij had de voorkeur gegeven aan ‘ferm’. Over zijn bijnaam, ‘dr. No’, is hij dan weer wel tevreden; hij laat zich er graag op voorstaan dat hij niet op aanvraag recepten uitschrijft voor de gevangenen die zich bij hem melden. Wel benadrukt hij dat hij in die gevallen dat hij het gevraagde recept weigert, steeds de moeite neemt om de gevangene in kwestie uit te leggen waarom hij dat weigert. Daarbij ontkomt hij niet aan ‘ouderwets paternalisme’, zoals hij dat ook zelf zegt tegen protesterende gevangenen: “Het is mijn taak te doen wat ik denk dat goed voor u is.” Die verantwoordelijkheid neemt hij heel serieus.
Dalrymple vertelt in Het mes ging erin over zijn wedervaren als arts en psychiater in een gevangenis en een achterstandsbuurt. Zijn ervaringen gebruikt hij als kapstok om zijn visie op de samenleving uiteen te zetten. Eigen verantwoordelijkheid neemt daar een belangrijke plaats in. De eigen verantwoordelijkheid van de schrijver zelf voor de gevangenen die hij als arts behandelt, maar ook de verantwoordelijkheid van anderen die professioneel met de gevangenen te maken hebben, zoals de gevangenbewaarders en politieagenten. En ook advocaten, rechters en managers. Ten slotte hamert hij op de eigen verantwoordelijkheid van de gevangene zelf, de verantwoordelijk voor zijn daden en de verantwoordelijkheid om zijn leven verder vorm te geven.
Het is een gewoonte geworden, zo zegt hij, om over je leven, en dan vooral over misstappen, te spreken als ‘iets dat je overkomt’. Alsof de misdaad iets is dat je gebeurt waar je weinig aan kunt doen. Aan deze gedachte heeft hij de titel ontleend: Het mes ging erin, alsof het mes een eigen willetje heeft en op eigen initiatief in de ander terecht gekomen is. Psychobabbel, noemt hij zulk verhullend taalgebruik misprijzend, ‘bekentenistaal’ waarin niets wordt bekend, een manier om over jezelf te praten zonder iets prijs te geven. Praten over je misdaden alsof je er zelf niet voor verantwoordelijk bent.
Ook heeft Dalrymple veel moeite met instituties en ‘het systeem’. Hij ziet individuen die hard werken en hun best doen, vaak degenen die op de werkvloer staan, zoals de agenten en bewaarders. Daar tegenover staat ‘het systeem’, dat individueel initiatief frustreert en bureaucratische verantwoording boven het welbevinden en eigen verantwoordelijkheid zet.
Het thema van de eigen verantwoordelijkheid voor het eigen leven is al bekend uit eerdere werken van cultuurcriticus Dalrymple. Toch slaagt hij erin het aantrekkelijk vorm te geven in levendige anekdotes die elkaar vlot opvolgen. Steeds komt hij met nieuwe verhalen om zijn ideeën te ondersteunen. Door de anekdotische stijl blijft zijn bewijsvoering een beetje mager, maar hij slaagt er goed in de lezer mee te nemen in zijn ervaringen in de gevangenis. ●

Theodore Dalrymple
Het mes ging erin. Bespiegelingen van een gevangenisarts
Nieuw Amsterdam, 285 blz., € 22,99

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

Agenda