FacebookTwitterLinkedIn
vrijdag, 01 December 2017 09:36

Marjan Slob: Foute fantasieën

Marjan Slob: Foute fantasieën Tekst: Helene Timmers Beeld: Bettina Zevenbergen

De romances tussen sterke mannen en beeldschone vrouwen verlopen volgens een vast stramien. En toch kunnen we er geen genoeg van krijgen.

Waarom wil ik dit lezen? Waarom wil ik mezelf onderdompelen in de roze wolken van de bouquetreeks? Hoe is het mogelijk dat een moderne feministische vrouw zwelgt in fantasieën over mannen die vrouwen overweldigen? Op deze vragen zoekt filosofe Marjan Slob een antwoord in Foute fantasieën. Veel vrouwen beleven net als zij plezier aan het lezen van romances die een voorspelbaar verloop kennen: een jonge, naïeve vrouw wordt verliefd op een krachtige, zelfverzekerde man waarna beiden elkaar vinden na een proces van aantrekken en afstoten. Happy end.
Politiek gezien zijn deze romances bedenkelijk met hun sterke mannen en passieve vrouwen. De bouquetreeks biedt Slob aanknopingspunten om het te hebben over de man-vrouwverhoudingen. Ze gaat te rade bij feministen, marxisten en psychoanalytici om de aantrekkingskracht van romantische verhalen te verklaren, maar ze vindt daar geen sluitend antwoord.
Ze komt verder wanneer ze de vraag stelt waarom mannen deze verhalen maar niets vinden. Wat is het cruciale verschil tussen mannen en vrouwen dat hiervoor verantwoordelijk is? Hier vindt ze een sleutel: het beslissende verschil ligt in het verschil in fysieke kracht tussen mannen en vrouwen. Een vrouw houdt er in haar achterhoofd altijd rekening mee dat de aantrekkelijke man die ze ontmoet sterker is dan zijzelf. Dit gegeven werkt ze verder uit aan de hand van ‘het sublieme’: het romantische verhaal maakt gevoelig voor wat in de ander prachtig is maar tegelijkertijd ook schrik aanjaagt, spiritueel vertaald: voor het Sublieme Andere. Het toelaten van het vreemde, het sublieme, dat is liefde.
De romantische fantasie wijst volgens Slob op het belang van ontvankelijkheid, het vermogen gevoelig te blijven voor wat je niet kent en wat jou ontstijgt. Lezen in de bouquetreeks maakt vrouwen gevoelig voor deze waarde. Als oproep om je open te stellen voor het andere, het vreemde in een man is het romantische verhaal prachtig. Een dergelijke ontvankelijkheid kan het leven verrijken: een daad van liefde. Deze ontdekking vormt niet alleen een antwoord op Slobs eigen zoektocht maar vormt ook de sleutel om de breed gedragen fascinatie met de bouquetreeks beter te begrijpen.
Het is dapper van Slob dat ze haar eigen interesse in romantische fantasieën aan het licht brengt en tegelijkertijd problematiseert. Het levert interessante gedachten op over onze cultuur en de man-vrouwverhouding, waarbij een veelheid aan filosofen en vertellers met elkaar in verband gebracht worden, gelardeerd met aansprekende verhaalfragmenten.
Moeilijker is dat ze voorstelt om fantasieën bij te sturen; ze neemt zich voor om haar allerbanaalste fantasieën te laten wegkwijnen door er minder aandacht aan te geven. Slob beweert dat ze in de tien jaar sinds de eerste versie van Foute fantasieën verscheen, is opgehouden met het lezen van bouquetjes. Ik ben wel benieuwd of ze geslaagd is in haar opzet om ook in haar fantasieën een sterke, moderne vrouw te zijn. ●

Marjan Slob, Foute fantasieën (Lemniscaat, 188 blz., € 17,95)

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

Volzin Schrijfwedstrijd 2017

volzin schrijfwedstrijd

Dank aan allen voor uw inzendingen! Er zijn 112 essays ingezonden waar de jury zich momenteel over buigt. De deelnemers ontvangen uiterlijk 1 december bericht over de uitslag. De winnende essays zullen verschijnen in het eerste Volzin-nummer van 2018.