vrijdag, 27 October 2017 09:00

Kick Bras: Oog in oog

Mensen zijn tegenwoordig meer op zoek naar religieuze ervaringen dan naar leerstellingen. Dit verlangen naar ervaring staat aan de basis van Oog in oog. Christelijke mystiek in woord en beeld van de protestantse theoloog Kick Bras. De auteur gaat daarin op zoek naar teksten en beelden waarin persoonlijke ervaringen van mensen centraal staan. Het gaat hem om mensen die God ontmoeten en diep geraakt zijn door deze ontmoeting. Wanneer deze ontmoeting en het verlangen ernaar allesbepalend wordt, kun je spreken van mystiek, zo stelt hij.
Mystiek is innerlijk schouwen: de blik wordt naar binnen gericht om zo een glimp op te vangen van het goddelijk geheim, aldus Bras. In alle religies en alle tijden vind je deze mystiek en mystici, mensen die voor alles op zoek zijn naar een verbinding met God. Nu kijken we nog in een wazige spiegel, schreef de apostel Paulus, maar straks staan we oog in oog. Mystiek geeft een glimp van de goddelijke aanwezigheid.
Bras gaat binnen de christelijke traditie op zoek naar teksten en kunstwerken waarin de persoonlijke ervaringen centraal staat en waaruit blijkt hoe mensen diep geraakt worden door deze mystieke ervaringen. In het boek legt hij een verbinding tussen mystieke teksten en beeldende kunst en laten zien hoe kunstenaars door mystieke ervaringen werden geïnspireerd.
Omdat mystiek voortkomt uit de menselijke ervaring van Gods nabijheid, is zij aan de ene kant superindividueel, maar tegelijk wordt de mystieke ervaring ook beïnvloed door de overtuigingen van de geloofsgemeenschap. Mystiek overstijgt daardoor de individuele ervaring en wordt ingebed in de christelijke traditie. Bras laat zien hoe de mystieke ervaringen vorm hebben gekregen dankzij al bestaande beelden van God en Christus. En omgekeerd laat hij zien hoe mystieke ervaringen op hun beurt dat godsbeeld weer inkleuren.
Er komt een breed scala aan kunstwerken over deze mystieke ervaringen langs, die deels geworteld zijn in de Bijbel en deels in de geschiedenis: sommige kunstwerken zijn meer figuratief, illustreren als het ware verhalen over ontmoetingen met God. In deze categorie valt bijvoorbeeld de bekering van Paulus door Caravaggio. Aan de andere kant staan er ook meer abstracte kunstwerken in die op hun beurt iets van de goddelijke aanwezigheid laten ervaren. Een voorbeeld daarvan zijn de donkere vlakken van Rothko. “Wie er niet voor wegloopt, maar met een open geest in het duister staart, bijvoorbeeld bij de doeken van Rothko in de kapel in Houston, die ontwaart daarin wellicht toch een licht” zegt Bras daarover.
God hult zich in duisternis, schrijft Bras aan het slot van zijn boek. De mystiek brengt de vage contouren van het geheim.
Het is een mooi en verzorgd boek, gemaakt om in te bladeren en af en toe stil te staan bij een beeld omdat het je raakt. Je kunt er dan voor kiezen om de tekst erbij te lezen. Deze beschrijft soms in detail een kunstwerk of belicht het verhaal dat erachter ligt. Op andere momenten zoekt Bras andere mystieke teksten erbij of schrijft een meer meditatieve overweging. Soms werpen deze teksten nieuw licht op de getoonde kunstwerken, maar op andere momenten spreekt het beeld voor zich.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

Volzin Schrijfwedstrijd 2017

volzin schrijfwedstrijd

Dank aan allen voor uw inzendingen! Er zijn 112 essays ingezonden waar de jury zich momenteel over buigt. De deelnemers ontvangen uiterlijk 1 december bericht over de uitslag. De winnende essays zullen verschijnen in het eerste Volzin-nummer van 2018. 

Social media

FacebookTwitterLinkedIn

Agenda