woensdag, 23 August 2017 09:00

Tomáš Halík: Ik wil dat jij bent

Tomáš Halík: Ik wil dat jij bent Tekst: Victor Bulthuis

De Tsjechische theoloog Tomáš Halík, auteur van fijnzinnige boeken als Geduld met God en De nacht van de biechtvader, verrast zijn lezers met een boek over de liefde: Ik wil dat jij bent.
Over de God van liefde, zo luidt de ondertitel van de uitgever op de kaft, terwijl de titelpagina Halíks eigen ondertitel vermeldt: Het christendom na de religie. Welke dekt de lading? Beide, want Halík spreekt inderdaad over een God liefde is, maar dan als rode draad binnen een stevige cultuur- en godsdienstkritiek. Het ‘christendom na de religie’ dat hij voorstaat, heeft mede dankzij het atheïsme afstand gedaan van het beeld van een ‘banale god’, die zo nabij is dat hij zich vanachter de coulissen van natuur en geschiedenis direct bemoeit met de mensheid. Het heeft ook de ‘objectieve’ en ‘uiterlijke’ god ontmaskerd, die de tegenspeler is van de mens. Want in werkelijkheid laat God zich moeilijk vinden, tenzij ‘in de diepte’.
Afdalend in die diepte stuit Halík op de liefde en daarmee op God. Als bron van liefde is God ‘de biosfeer van alle echte liefde’, zegt hij: “God gebeurt daar waar we liefhebben.” Maar dan moeten we ook echt wíllen dat Hij er is. Vandaar de titel van het boek, een aan Augustinus toegeschreven uitspraak: amo: volo, ut sis – ‘ik heb lief, ik wil dat jij er bent’. Niet dat Gods bestaan daarvan afhankelijk is, maar de zuiverheid van onze liefde wél. Echte liefde heeft ‘de dorst naar de eeuwigheid in zich’: ze bevrijdt ons van egoïsme en vist ons op uit ‘het verraderlijke meer van Narcissus’. Ze brengt ons ertoe over onze eigen schaduw heen te stappen, doordat ze ons inspireert tot nederigheid en zelfvergetelheid en het centraal stellen van de ander. “Wat wij bereid zijn boven onszelf te stellen, hebben wij werkelijk lief.”
Jezus heeft de liefde voor God en de naaste uitgedrukt in een dubbelgebod, waarbij onze vijand is ingesloten omdat die óók onze naaste is. Echte liefde houdt niet op waar de verontrustende en dreigende buitenwereld begint. Liefde voor de vijand is meer dan tolerantie en ook meer dan een kwestie van sympathie. Ze impliceert een proces van voortdurende ommekeer dat we tijdens ons leven nooit helemaal volbrengen. Maar als we onze eigen schaduw onder ogen durven zien en onszelf oefenen in vergeving, worden we als het ware boven onszelf uitgetild. “God is de diepte die wij binnengaan, als wij onszelf in de liefde overstijgen”, zegt Halík. Daarom is echte, diep-menselijke liefde te krachtig om slechts een emotie te zijn. “Ze getuigt van de diepte waarin een mens meer is dan een mens, wanneer hij zichzelf overstijgt.”
Net als in zijn voorgaande boeken slaat Halík met veel overtuiging een brug tussen christelijke traditie en seculiere cultuur. Zelf typeert hij zijn denken als ‘dialoog tussen geloof en ongeloof’, die vooraleerst een innerlijke dialoog is maar ook betrekking heeft op tussen christendom en secularisme. Een theoloog is volgens hem een ‘beroepstwijfelaar’ die aansluiting dient te zoekt bij zinzoekers, zonder dat dit tot ‘half geloof’ leidt of tot gebrek aan persoonlijk engagement. Want Halík noemt zichzelf bovenal ‘theofiel’, iemand die van God houdt, ook al weet hij naar eigen zeggen slechts weinig van Hem. Hij besluit zijn boek met een uitnodiging aan de lezer tot een dans van gedachten, beelden, woorden en stilte: ‘Mag ik deze dans van u?’ Ik zou zeggen: zet Halík in uw balboekje! ●

Tomáš Halík
Ik wil dat jij bent
Boekencentrum
191 blz., € 19,90

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

Volzin Schrijfwedstrijd 2017

volzin schrijfwedstrijd

Dank aan allen voor uw inzendingen! Er zijn 112 essays ingezonden waar de jury zich momenteel over buigt. De deelnemers ontvangen uiterlijk 1 december bericht over de uitslag. De winnende essays zullen verschijnen in het eerste Volzin-nummer van 2018. 

Social media

FacebookTwitterLinkedIn