FacebookTwitterLinkedIn
woensdag, 05 September 2018 10:30

Weerzin tegen misbruik is te weinig

Tekst: Jan van Hooydonk Tekst: Jan van Hooydonk Beeld: Christiaan Krouwels

Een unicum én dieptepunt in de geschiedenis van de rooms-katholieke kerk: Theodore McCarrick (88), gewezen aartsbisschop van Washington, heeft afgelopen maand na onthullingen over door hem gepleegd seksueel misbruik, op last van het Vaticaan zijn kardinaalstitel moeten inleveren.
Intussen moet in Australië een andere kardinaal, George Pell, zich binnenkort voor de rechter verantwoorden op beschuldiging van misbruik. Pikante bijzonderheid: Pell bekleedde tot voor kort een toppositie in het Vaticaan en is een van de negen kardinalen die de paus advies geven over de hervorming van het Vaticaanse bestuursapparaat. Pells landgenoot Philip Wilson, aartsbisschop van Adelaide, werd vorige maand door de rechter tot een jaar gevangenisstraf veroordeeld omdat hij een priester die misbruik pleegde, de hand boven het hoofd gehouden heeft. Hij heeft onder druk van de publieke opinie en van premier Malcolm Turnbull ontslag genomen als bisschop.

Ruim dertig jaar geleden doken, in de Verenigde Staten, de eerste meldingen van seksueel misbruik door r.-k. priesters op. Wereldwijd zijn intussen rapporten verschenen van onderzoekscommissies – in Nederland was er het rapport van de commissie-Deetman. Tienduizenden blijken binnen de kerk slachtoffer te zijn geworden van misbruik door priesters en religieuzen. Hun levens zijn er blijvend door getekend en niet zelden door verwoest. Wat is de reactie van de kerk?
In reactie op een recent rapport over massaal misbruik in de staat Pennsylvania richtte paus Franciscus zich twee weken geleden met een open brief tot ‘het volk van God’. “Met schaamte en berouw erkennen we dat we als een kerkelijke gemeenschap dat we niet waren wat we moesten zijn, dat we niet tijdig hebben gehandeld en ons bewust waren van de omvang en de ernst van de schade die aan zoveel levens werd toegebracht. We toonden geen zorg voor de kleinen; we lieten ze in de steek”, schrijft Franciscus. En ook: “We beseffen dat deze wonden nooit verdwijnen en dat ze ons dwingen deze gruweldaden te veroordelen en met vereende krachten deze cultuur van de dood te ontwortelen.” Ook tijdens zijn recente pastorale bezoek aan Ierland putte de paus zich uit in spijtbetuigingen.
Maar wie na al deze woorden de aankondiging van concrete maatregelen verwachtte, kwam helaas bedrogen uit. Franciscus laat het in zijn brief bij een spirituele oproep tot vasten en gebed. De brief heeft dan ook een lauwe ontvangst gekregen.

De r.-k. kerk profileert zich onder leiding van paus Franciscus tegenover de wereld als een krachtige pleitbezorger voor sociale gerechtigheid. Aan Franciscus’ weerzin tegen seksueel misbruik hoeft niemand te twijfelen, maar wel aan diens vermogen om ook binnenkerkelijk de daad bij het woord te voegen. Waar het binnen de r.-k. kerk op de eerste plaats aan ontbreekt, zijn heldere en openbare juridische procedures tegen verdachten en hun medeplichtigen. De Amerikaanse bisschop die onlangs voorstelde, om hiervoor een alleen uit leken bestaande instantie in het leven te roepen, heeft zeker een punt. Ook volledige samenwerking van de kerk met de burgerlijke justitie – inclusief een aangifteplicht – is geboden. Maar er is meer: het toelatingsbeleid tot seminaries bijvoorbeeld en de psychosociale en spirituele begeleiding van priesters. Tachtig procent van de slachtoffers zijn (jonge) jongens. Is er een verband met het hoge aantal homoseksuelen onder de priesters – heimelijke homo’s die niet met hun seksualiteit in het reine zijn gekomen? Maar hoe zullen zij ooit daarmee in het reine komen wanneer hun kerk de homoseksuele bestaanswijze niet als een voluit christelijke optie erkent?

“Nee zeggen tegen misbruik, is ook nadrukkelijk nee zeggen tegen alle vormen van klerikalisme”, schrijft Franciscus terecht. Maar zou de strijd tegen het klerikalisme niet ontzettend ermee geholpen zijn wanneer het priesterambt ook openstond voor niet-celibatairen, mannen én vrouwen?
Paus Franciscus ziet de kerk graag als ‘een veldhospitaal’ voor gewonde zielen. In haar zelfbeeld en theologie is de r.-k. kerk daar nog ver van verwijderd. Weerzin tegen misbruik is te weinig. Om werkelijk ‘kerk van Christus’ te worden zijn concrete maatregelen nodig.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

Volzin Schrijfwedstrijd 2018

volzin schrijfwedstrijd

 

Agenda