FacebookTwitterLinkedIn
dinsdag, 17 July 2018 14:13

Culturele inburgering noodzakelijk

Tekst: Jan van Hooydonk Tekst: Jan van Hooydonk

‘Wij spreken ons uit tegen het gebruik van de christelijke traditie om mensen buiten te sluiten. Wij distantiëren ons van de manier waarop de ChristenUnie en het CDA – christelijke partijen – meedoen aan de retoriek die nieuwkomers verdacht maakt.” Dat schrijven vijf ‘Nederlandse christenen’ in een open brief aan CU en CDA, die begin vorige maand verscheen op de website nieuwwij.nl. Onder deze vijf publiek theoloog Janneke Stegeman en voorganger Samuel Lee van de Jesus Christ Foundation Church in Amsterdam (meer over Lee en zijn kerk in het artikel op p. 20).

De briefschrijvers verwijzen naar de opstelling van CU en CDA in het recente Kamerdebat over inburgering. De inburgeringsplannen van minister Koolmees zijn heel goed, aldus CU en CDA, maar eenzijdig gericht op werk en taal. Beide partijen willen meer aandacht voor wat zij ‘culturele inburgering’ noemen, voor wat Nederlanders met elkaar verbindt. “Inburgering is zoveel meer dan taal en werk. Begrip van de Nederlandse waarden, onze rechtsstaat en onze vrijheden zijn voor ons land van levensbelang”, zo lichtte CU-leider Gert-Jan Segers toe. “Dat je hier jezelf mag zijn en je eigen geloof mag kiezen, en dat degene die iemand anders die vrijheid wil afnemen, in onze rechtsstaat een probleem heeft. Het is cruciaal dat nieuwkomers van meet af aan niet alleen economisch en sociaal inburgeren, maar ook deze waarden en normen aangeleerd krijgen.” CDA’er Pieter Heerma liet zich in soortgelijke termen uit, maar anders dan Segers ondersteunde hij het voorstel van coalitiepartner VVD dat wie niet inburgert, geen stemrecht moet krijgen.
Kat in het bakkie voor de briefschrijvers: ze duiden de opstelling van CU en CDA vanuit onzekerheid en angst bij (witte) Nederlanders voor nieuwkomers en migranten – waarbij ze natuurlijk de islam nog wel als aparte categorie hadden kunnen noemen. De koppeling van inburgering aan stemrecht is inderdaad vanuit de grondwet gezien verwerpelijk, maar voor het overige komt het verwijt dat beide partijen het christendom als uitsluitingsmechanisme gebruiken, me rijkelijk overtrokken voor. Wat is er eigenlijk mis met een pleidooi om meer aandacht te besteden aan het idee van de rechtsstaat? De rechtsstaat is immers datgene wat alle Nederlanders verbindt; hij is het juridische en politieke fundament van onze samenleving. Vandaar ook de noodzaak om ons in te zetten voor permanent onderhoud én verbetering van de rechtsstaat.

Interessanter dan de kritiek op (vermeende) uitsluiting is de kwestie die de briefschrijvers niet aanroeren: wat verbindt ons als burgers van Nederland met elkaar? ‘De rechtsstaat’, luidt het antwoord van Gert-Jan Segers. Maar heeft ook die rechtsstaat zelf op zijn beurt niet een fundament nodig? Toenmalig VVD-leider Frits Bolkestein komt de verdienste toe dat hij als eerste deze kwestie aan de orde stelde. Reeds in 1994 verdedigde hij de stelling dat de rechtsstaat in het luchtledige komt te hangen als zij niet gebaseerd is op een gezamenlijke moraal. De rechtsstaat kan volgens Bolkestein alleen functioneren binnen een ‘bezielend verband’.
Bolkestein wacht nog steeds op antwoord. Liberalen en linksen hebben de terechte vraag naar de morele grondslagen van onze samenleving smalend of hooghartig terzijde gelegd. Populisten als Pim Fortuyn, Geert Wilders en Thierry Baudet gaven intussen hun eigen moreel abjecte antwoord. CDA-leider Sybrand Buma deed in zijn HJ Schoo-lezing een poging de kwestie opnieuw op de kaart te zetten. Volgens critici kwam hij met zijn antwoorden gevaarlijk dicht uit bij Wilders. Niettemin stelde Buma ook: “Haat maakt geen deel uit van onze traditie. We kijken niet naar kleur en naar je afkomst, maar naar wat je kunt bijdragen aan de samenleving.”

Liberale politici hebben vanouds niks met religie en moraal (‘privézaak’ dan wel ‘onzin’), linkse politici hebben er een blinde vlek voor (gefixeerd op sociaal-economische kwesties), christendemocraten tasten in het duister. Hoog tijd, lijkt me, voor theologen om deze handschoen op te pakken. En dan nu eens niet om anderen het zoveelste verwijt te maken over ‘uitsluiting’, maar wél om constructieve en inspirerende bouwstenen aan te dragen voor een verband dat alle burgers kan bezielen en kan insluiten.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

Volzin Schrijfwedstrijd 2018

volzin schrijfwedstrijd

 

Agenda