FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2018: NUMMER 6

    VOLZIN 2018: NUMMER 6

    Volzin-special: ‘Beter zwijgen’ ‘Een geheim heb je niet per ongeluk’Psycholoog Andreas Wismeijer over
    29 May 2018 - Lees meer
woensdag, 30 May 2018 07:33

Oecumene: visie of pragmatisme?

Tekst: Jan van Hooydonk Tekst: Jan van Hooydonk

Op Tweede Pinksterdag, 21 mei, vierde de Nederlandse Raad van Kerken zijn vijftigjarig bestaan. ‘De Geest waait’ was het motto van de feestelijke bijeenkomst in Amersfoort. Maar is dat ook zo?
De ‘oecumenici van het eerste uur’ – we schrijven 1968, het jaar waarin de verbeelding aan de macht heette te komen – geloofden dat de eenheid van de kerken binnen één generatie een feit zou zijn. Maar, aldus scheidend Raad van Kerken-secretaris ds. Klaas van der Kamp in een recent artikel in Woord & Dienst, de kerken zullen “wellicht nog generaties naast elkaar blijven bestaan.” Het ideaal – de ene kerk van Christus – mag dan niet weg zijn, nu kijken kerken vooral naar ‘gezamenlijke belangen’. De oecumene in Nederland is daarmee in een nieuw stadium gekomen”, aldus Van der Kamp. “De oecumene krijgt een ander karakter: zakelijk, nuchter en onmisbaar als je als kerk zichtbaar wil zijn.” Niet anders dan in de vaderlandse politiek, denk ik dan: ook daar heeft visie plaatsgemaakt voor pragmatisme.

Niettemin, we kunnen niet ontkennen dat de Geest de afgelopen halve eeuw binnen de kerken heeft gewaaid. De Raad van Kerken telt intussen achttien lidkerken, waaronder ook twee migrantenkerken (Syrisch-orthodoxen en Kopten). De lidkerken erkennen inmiddels elkaars doop. De raad speelde een belangrijke rol in de jaren zeventig en tachtig als aanjager van de vredesbeweging. Ook de strijd tegen de armoede kreeg vanuit de Raad van Kerken een krachtige impuls. Op plaatselijk vlak blazen intussen 275 lokale raden van kerken hun oecumenische partijtje mee. Gelovigen van de ene kerk gaan niet langer met gelovigen uit andere kerken om als waren zij melaatsen. En zo waar, of het nu van hun kerkelijke overheid mag of niet, gelovigen nemen her en der deel aan elkaars vieringen. Zelf prijs ik me intussen zalig, dat ik niet alleen redacteur ben van een oecumenisch ingesteld tijdschrift, maar ook dat ik deel uitmaak van een plaatselijke oecumenische geloofsgemeenschap die op zondag eendrachtig de ‘Maaltijd van de Heer’ viert, met een mannelijke of vrouwelijke voorganger. In mijn eigen r.-k. kerk is dat laatste helaas nog steeds onmogelijk.

De Geest heeft dus echt wel gewaaid, maar helaas waait ze nog altijd niet op volle sterkte, is mijn indruk. Een goed uitgangspunt voor oecumene zou kunnen zijn dat kerken alles samen doen wat ze niet om dwingende reden apart menen te moeten doen. Nou, zo ver zijn we nog lang niet. Alle kerken hebben te maken met krimp, stoten daarom kerkgebouwen af. Waarom stemmen zij hun gebouwenbeleid niet op elkaar af? Waarom niet samen met meerdere denominaties één gebouw overeind houden? Geloven wordt steeds meer een individuele zoektocht. Kerkgrenzen doen er voor de mensen van nu, en zeker voor jongeren, steeds minder toe. Daarin ligt de grootste uitdaging voor de oecumene in een postinstitutioneel tijdvak: een gezamenlijk aanbod ontwikkelen voor de spirituele zoekers van nu. Pionieren dus, niet met de al dan niet stiekeme bijbedoeling de eigen groep te ‘revitaliseren’ maar simpelweg om medemensen van dienst te zijn. Om, zoals paus Franciscus zegt, een veldhospitaal te zijn voor verwonde zielen en mensen in nood.

Over paus Franciscus gesproken: hij kreeg afgelopen maand zeven Duitse r.-k. bisschoppen op bezoek. Ze kwamen hun beklag doen over het besluit van de Duitse bisschoppenconferentie dat de protestantse helft van een gemengd gehuwd echtpaar onder bepaalde voorwaarden Brood en Wijn mag ontvangen. De paus stuurde de klagers weer naar hun Heimat terug met de opdracht met hun collega’s nog eens over de zaak te spreken, in de hoop er samen uit te komen. Dat nu had de paus volgens kardinaal Eijk niet mogen doen. Hij had, zo liet de kardinaal in een ongelooflijk hard artikel weten, de al te oecumenisch denkende Duitse bisschoppen de klipklare kerkelijke richtlijnen voor moeten houden: protestanten die de communie willen ontvangen, moeten eerst katholiek worden. De paus zorgt volgens Eijk voor verwarring onder de gelovigen en brengt de eenheid van zijn kerk in gevaar.
Eijk publiceerde zijn artikel in een Amerikaans en een Italiaans medium. De campagne voor het komende conclaaf is kennelijk geopend. Mensen als Eijk prefereren windstilte boven het waaien van de Geest. Mij lijkt dat ze tegen windmolens vechten.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

Volzin Schrijfwedstrijd 2018

volzin schrijfwedstrijd

 

Agenda