FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2018: NUMMER 6

    VOLZIN 2018: NUMMER 6

    Volzin-special: ‘Beter zwijgen’ ‘Een geheim heb je niet per ongeluk’Psycholoog Andreas Wismeijer over
    29 May 2018 - Lees meer
maandag, 05 March 2018 11:46

Franciscus onder de wolven

Jan van Hooydonk Jan van Hooydonk

Jorge Mario Bergoglio (81) viert op 13 maart zijn eerste lustrum als paus. Aan aftreden denkt hij niet, maar naar de mens gesproken zit de eerste helft van zijn pontificaat erop. Een goed moment om de tussenstand op te maken. Zoals elk pausschap wordt ook dat van Franciscus getekend door de omstandigheden van zijn tijd. En zoals elke verstandige gezagsdrager weet, is ‘beeldvorming’ in onze tijd allesbepalend. Wat dat betreft zit het met deze paus wel goed. In zijn publieke optreden steunt hij niet op het formele gezag van zijn ambt, maar op het charisma van zijn persoon. Dat charisma wordt maximaal versterkt door gebruikmaking van de moderne media. Onder Franciscus zijn we getuige van een ‘digitaal pausdom’. Franciscus stelt zijn populariteit in dienst van wat hij ziet als de centrale boodschap van het christendom: de keuze voor wie arm en kwetsbaar zijn (zie het artikel van Thijs Caspers elders in dit nummer). Hij klaagt de morele onverschilligheid aan tegenover onrecht en uitbuiting van mensen en de aarde. Franciscus is om zo te zeggen het geweten van onze wereld.

Een paus is echter meer dan een moreel wereldleider. Hij bestiert ook zijn kerk – met 1,3 miljard gelovigen – en geeft leiding aan het bestuursapparaat van die kerk, de Vaticaanse Curie. Precies op dit vlak verkeert het pontificaat van Franciscus in een kritieke fase, zegt de gezaghebbende Vatican watcher Marco Politi in zijn laatste boek. Dat boek draagt de veelzeggende titel ‘Paus Franciscus onder de wolven’. Volgens Politi woedt er binnen en buiten het Vaticaan ‘een burgeroorlog’. Conservatieve krachten frustreren de hervormingen die de paus in gang heeft gezet. Van de hervorming van de Vaticaanse Curie is na vijf jaar dan ook nog niet veel zichtbaar. De paus lijkt zich van het probleem bewust te zijn. In zijn laatste kersttoespraak tot de Curie haalde hij ongekend hard uit. Hij gewaagde van ‘een kankergezwel’, ‘samenzweringen en kliekvorming’ en ‘zelfverklaarde martelaren’ en citeerde een negentiende-eeuwse prelaat: “In Rome hervormingen doorvoeren is net zo iets als de sfinxen in Egypte met een tandenborstel schoonpoetsen.”
De tegenstanders van de paus bevinden zich overigens niet alleen in het Vaticaan. Ook conservatieve bisschoppen en gelovigen roeren zich. Zo legden vier kardinalen aan de paus een lijstje voor met mogelijke ketterijen in diens document over huwelijk en gezin, Amoris Laetitia. Of de paus op hun punten van twijfel (‘dubia’) maar ja of nee wilde zeggen. Kardinaal Wim Eijk sloot zich intussen op eigen wijze bij deze critici aan. De paus moet duidelijkheid scheppen, aldus Eijk in dagblad Trouw, over de positie van gescheiden hertrouwde katholieken. Anders dan de paus wil Eijk hen blijven weren van de communie.

Paus Franciscus mikt op een ‘cultuuromslag’ onder bisschoppen en binnen de Curie. Zo’n omslag heeft lange tijd nodig. De vraag naar wie hem gaat opvolgen, wordt daarmee des te prangender. Zou er nu een conclaaf gehouden worden, dan zijn van de 119 kiesgerechtigde kardinalen er 49 door Franciscus benoemd. Maar wellicht is dat al te werelds gedacht. Niet de kardinalen wijzen de paus aan, maar de heilige Geest doet dat, zo is de gelovige gedachte. En die heilige Geest schonk de kerk toch, tegen alle verwachting in, een paus als Franciscus.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

Volzin Schrijfwedstrijd 2018

volzin schrijfwedstrijd

 

Agenda