donderdag, 31 August 2017 09:00

Van echte jongens en echte verschillen

De paus zou er goed aan doen eens een gezaghebbend document uit te vaardigen over de rollen van man en vrouw, aldus onlangs kardinaal Wim Eijk. Lijkt me niet zo’n goed idee – het verleden van diens kerk geeft me namelijk geen aanleiding om te denken dat zo’n encycliek erg behulpzaam zal zijn voor de vragen waar mensen vandaag in hun leven voor staan. Maar de conservatieve kerkleider geeft er met zijn oproep intussen wel blijk van de onderstroom in de cultuur goed te verstaan. Want inderdaad, er heerst binnen de samenleving veel verwarring en onzekerheid als het om gender (‘dzjender’) gaat. Dat bleek afgelopen maand toen SIRE een filmpje uitzond dat begint met de stelling ‘jongens en meisjes zijn gelijk maar niet hetzelfde’ en eindigt met de vraag ‘laat jij jouw jongen genoeg jongen zijn?’. Deze ideële reclame bevestigt vooroordelen over jongens en meisjes – ‘alsof sommige meisjes niet willen ravotten, alsof sommige jongens niet liever rustig een boek willen lezen’ (ik beken: ik was er zelf zo eentje). SIRE zou, o hoe verschrikkelijk, seksistisch bezig zijn. De reclamemakers wezen die aantijging ferm van de hand. Ze baseerden zich naar eigen zeggen op wetenschappelijk onderzoek dat laat zien dat jongens allerlei vlak en vooral in het onderwijs steeds minder presteren. Jongens hebben dus een probleem. Kwestie van eerlijkheid en rechtvaardigheid om daar eens aandacht voor te vragen. Lijkt me een loffelijk streven.

Maar de SIRE-campagne was niet het enige waaruit deze zomer bleek dat gender binnen de samenleving een hot issue is. Het aantal genderidentiteiten blijkt zich vermenigvuldigd te hebben. Naast mannen en vrouwen, homoseksuelen en heteroseksuelen, homo’s en lesbo’s, zijn er bijvoorbeeld ook transpersonen (mensen die biologisch gezien man zijn maar zich vrouw voelen of die qua sekse vrouw zijn maar zich innerlijk man voelen).
Opdat eenieder zichzelf kan zijn, zou onze samenleving zoveel mogelijk genderneutraal moeten zijn. Dat lijkt de nieuwe trend te worden. Dus zijn er in openbare gebouwen steeds minder aparte wc’s voor mannen en vrouwen en kondigden NS aan dat zij de aanspreking ‘dames en heren, jongens en meisjes’ gaat vervangen door ‘beste reizigers’. Ook gemeentebesturen bezinnen zich her en der op een inclusieve aanspreking van hun burgers. De licht-erotische botenparade die jaarlijks in Amsterdam wordt gehouden, heette dit jaar niet langer Gay Pride, maar Pride zonder meer want, zo vinden de organisatoren, niet alleen homoseksuelen maar iedereen mag trots zijn op zichzelf, zijn of haar lichaam en seksuele voorkeur whatever. En dan is er sinds kort ook nog de vraag waarom eigenlijk we aparte dames- en herenrijwielen hebben (Ik berijd zelf met plezier een fiets zonder stang).

Er zijn veel domeinen in de samenleving waarin het biologische en/of het sociale geslacht van mensen er inderdaad niets toe doet. En het is een kwestie van beschaving om mensen zoveel mogelijk in hun waarde te laten en in hun eigenheid te waarderen. Zo bezien is genderneutraliteit een lofwaardig streven. Maar er zijn ook domeinen waar het biologische en/of geslacht er wél toe doet. Wie transseksuelen aanspreekt als mens en niet als man of vrouw, ontkent impliciet het gegeven dat deze mensen nu juist dolgraag erkend willen worden als wie zij in hun zelfbeleving zijn: man óf vrouw. En wie van een Gay Pride een Pride maakt, ontkent dat dit festijn oorspronkelijk onderdeel uitmaakt van de homoseksuele emancipatie en er dus niet is voor iedereen.
Het streven naar genderneutraliteit kent dus een grens waar het mensen berooft van de eigen identiteit die hen maakt tot wie zij zijn. De liberale samenleving neigt ertoe verschillen tussen mensen op te heffen en genderneutraliteit loopt het gevaar aan dit streven onderhorig te zijn. Met als resultaat dat de samenleving uiteindelijk alleen nog zal bestaan uit individuen, burgers en consumenten (dat laatste vooral!). Diversiteitspolitiek is echter wat anders. Zij verzet zich tegen onderdrukking van de ene groep door de andere, niet door identiteiten uit te schakelen maar door verschillende identiteiten te zien als bron van verbazing die hopelijk zal uitgroeien tot wederzijdse verrijking. Ik wil niet zijn ‘als iedereen’, maar als ‘mezelf’ – zelfs al weet ik niet precies wat ik dan zeg.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

Volzin Schrijfwedstrijd 2017

volzin schrijfwedstrijd

Dank aan allen voor uw inzendingen! Er zijn 112 essays ingezonden waar de jury zich momenteel over buigt. De deelnemers ontvangen uiterlijk 1 december bericht over de uitslag. De winnende essays zullen verschijnen in het eerste Volzin-nummer van 2018. 

Social media

FacebookTwitterLinkedIn