• VOLZIN 2017: NUMMER 5

    VOLZIN 2017: NUMMER 5

    Volzin-special: Verbeeld verleden ‘We moeten toe naar een vertelcultuur’Cultuurwetenschapper Liesbeth Hoeven zet zich
    25 April 2017 - Lees meer
woensdag, 26 April 2017 13:08

'Kom vanavond met verhalen'

'Kom vanavond met verhalen' Tekst: Jan van Hooydonk

Zoals christenen hun Goede Week voor Pasen kennen, zo kent Nederland zijn ‘seculiere Goede Week’, die loopt van 27 april tot en met 5 mei. ‘Lang zal hij leven, gelukkig en goed./ Dan doen wij ook mee met wat durf en wat moed’, aldus de beginregels van het nieuwe Lied voor de Koning dat ‘abraham’ Willem-Alexander op Koningsdag, 27 april, zal worden toegezongen. De tekst rept verder van ‘dit prachtige land. Een plaats om te leven voor ons allemaal. We spreken tenslotte dezelfde taal’. Ingetogener en plechtiger zullen de woorden zijn die op 4 mei weerklinken uit de mond van autoriteiten en gelegenheidssprekers tijdens de Dodenherdenking. Daags erna, op Bevrijdingsdag, viert Nederland ‘de vrijheid’ en staan we stil bij “vrijheid en onvrijheid in de rest van de wereld. Want vrijheid is nog altijd niet vanzelfsprekend”, zo verklaart het Nationaal Comité 4 en 5 Mei.

Het harde nationalisme – ‘Nederland voor de Nederlanders’ – zoals gepropageerd door de Partij voor de Vrijheid, schrikt terecht de meeste landgenoten nog altijd af, maar soft nationalisme doordrenkt meer en meer de publieke sfeer. De seculiere goede week draagt er de sporen van. Tijdens de voorbije verkiezingscampagne hielden politici van nagenoeg alle partijen het ons trouwens ook voor: ‘een hartstikke gaaf land’ zouden we bewonen, ‘een prachtig land’, dat gevormd wordt door ‘hardwerkende Nederlanders’, een land ook waar we hand in hand gaan – met D66’ers Alexander Pechtold en Wouter Koolmees voorop – voor vrijheid en tolerantie.
Ik wil de feestvreugde van mezelf en anderen niet bederven – en hulde aan Pechtold en Koolmees voor hun protest tegen homohaat – , maar enkele vraagtekens bij het nationale zelfbeeld lijken me toch wel op zijn plaats. Vrijheid is nog altijd niet vanzelfsprekend, zegt het Nationaal Comité 4 en 5 Mei terecht. Geldt die uitspraak vooral voor ‘de rest van de wereld’ of ook voor Nederland zelf? Gaan politici er niet trots op dat door de ‘Turkijedeal’ er steeds minder vluchtelingen naar Nederland komen? De keerzijde van die deal is dat dat steeds meer vluchtelingen verdrinken in de Middellandse Zee. Horen we daar de politici ook over? Is de overheid behulpzaam bij de inburgering van vluchtelingen? Waarom besteedt twintig procent van onze scholen geen positieve aandacht aan homoseksualiteit? Hoe vrij zijn de tien procent van onze burgers die onder de armoedegrens moeten leven? Geldt onze vrijheid ook voor wie niet ‘normaal’ doen? En voor moslims in ons land? Voor christenen en anderen die hun bedenkingen hebben bij de ‘dood op bestelling’?
Alom is sprake van ‘de Nederlandse waarden’ en ‘onze idealen’. Niet zelden heeft die retoriek een disciplinerend en uitsluitend effect. Wee hen die de vermeende Nederlandse waarden en idealen niet geheel delen; wee hen die zich door opvatting, houding of gedrag onttrekken aan wat als nationale consensus wordt voorgesteld.

De special in deze aflevering van Volzin is gewijd aan de verbeelding van het verleden. De ‘seculiere Goede Week’ die we nu ingaan, is bij uitstek de plaats waar deze verbeelding vorm krijgt. Cultuurwetenschapper Liesbeth Hoeven pleit voor een nationale herdenking die niet uitgaat van abstracte waarden en idealen of van slachtofferschap maar van het verhaal van concrete mensen die vertellen hoe zij geraakt zijn door de oorlogsgeschiedenis en welke consequenties zij daaraan verbinden voor hun eigen leven. “Als mensen erin slagen om de lijn verder te trekken naar hun eigen leven, dan wordt het herdenken actueler. Dan draait het niet alleen om de mensen van toen, maar ook om het leven van nu en om de boodschap die mensen van alle generaties en afkomst verbindt”, zegt Hoeven terecht. Dan draait het niet langer om ‘Nederlandse waarden’ dus, maar om universele rechten die alle mensen verbinden en verplichten, zou ik daaraan willen toevoegen.

Niet minder dan in de Goede Week voor Pasen hebben we in de Goede Week die komt, behoefte aan verhalen van concrete mensen over concrete ervaringen en concrete, vaak moeilijke keuzes en gevolgtrekkingen. Zoals de wijze dichter Leo Vroman schreef: ‘Kom vanavond met verhalen/ hoe de oorlog is verdwenen,/ en herhaal ze honderd malen:/ alle malen zal ik wenen.’
Ik wens u een feestelijke en inspirerende week toe.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

Volzin Schrijfwedstrijd 2017

volzin schrijfwedstrijd

 Voor de tiende maal organiseert Volzin een schrijfwedstrijd. ‘De waarheid zal ons bevrijden’ luidt dit jaar het thema. Ding mee naar een prijs. Schrijf een spannend en persoonlijk getoonzet essay over de verhouding tussen waarheid en bevrijding, in de samenleving, in de politiek, in de religie of uw persoonlijk leven. De jury kiest uit de inzendingen de drie beste essays. De winnende essays verschijnen in Volzin van 5 januari 2018. De winnaars ontvangen respectievelijk 500, 300 en 200 euro. De inzendtermijn sluit 1 september 2017.

Lees hier de toelichting en de voorwaarden.

Social media

FacebookTwitterLinkedIn

Agenda