Laatste nieuws

  • 1
  • 'Eindelijk heb ik het christendom ontdekt'

    Wetenschapper Johan Leman deed na zijn 65ste 'een eerlijke poging' om het christendom en daarmee ook zichzelf te begrijpen. Tot zijn eigen verrassing bleek zijn geloof eerder steviger geworden dan verzwakt. "Het christendom heeft toekomst." Verrijzenis als lichamelijke opstanding? Daar geloof ik niet meer in, vooral niet in de manier waarop de kerk met dit begrip is omgesprongen. Zover was ik met dit geloofspunt al gekomen, maar ik wilde er toch over schrijven. Niet om ermee af te rekenen, maar om te zien hoe het is ontstaan. Ik ben tot de conclusie gekomen dat het geloof in de verrijzenis binnen het christendom essentieel is. Wat het christendom verrijzenis noemt, verwijst naar de intense religieuze ervaring van Jezus’ volgelingen van diens leven na de dood. Jezus was niet dood, zo ervoeren ze. Ook nu heeft het christendom veel meer kracht in zich tot verandering van mens en samenleving dan er uitkomt, maar die kracht zal boven komen, ook als reactie op de veranderende samenleving richting pluralisme en globalisering. We zitten in een overgangsfase. Het christendom zal zich daaraan aanpassen. Zo heb ik voor mezelf een essentie van het christendom eindelijk ontdekt.”De Vlaamse dominicaan Johan Leman die hier aan het woord is, analyseert in de 270 pagina’s van zijn nieuwe boek Van totem tot verrezen Heer 5000 jaar geloofsgeschiedenis. Leman geniet in België bekendheid als pleitbezorger van minderheden en vluchtelingen, maar is altijd ook wetenschapper gebleven. Als antropoloog vindt hij de Bijbel ‘heel interessant’. “Ik ben er altijd over blijven lezen, ook toen ik met compleet andere zaken bezig was. Rond mijn pensionering dacht ik: nu wil ik wel eens zien wat ik als antropoloog, oriëntalist en oudtestamenticus van de Bijbel overhoud. Als ik straks de 65 ben gepasseerd, waar sta ik dan zelf? Ik wilde een eerlijke poging doen om het christendom te begrijpen. Het is voor mij een zeer positieve ervaring geworden. Misschien klinkt het naïef maar mijn geloof is eerder steviger geworden dan verzwakt. Het christendom staat sterker dan het soms lijkt. Het is rationeel beter te verantwoorden dan ik verwacht had. Dat is mijn conclusie. Ik vind het een godsdienst met toekomst, een positieve manier van leven. Het christendom speelt heel goed in op de historiciteit van de mens en komt uiteindelijk niet met absolute waarheden.” Read More
  • Ervaring is het sleutelwoord

    Bidden met de jezuïeten, luisteren naar de preek van een evangelische voorganger, een kaarsje opsteken bij MijnKerk van de protestanten: op internet kan het allemaal en het kan allemaal tegelijk. Ervaring aanbieden, dat is waar het in de digitale wereld om draait. “Je moet je niet als instituut presenteren, maar jezelf juist laten zien als mens.” Mediteren kan ook met YouTube. Luister maar naar Nikolaas Sintobin, een Vlaming in Amsterdam die al 26 jaar jezuïet is. Zijn hobby is het doorvlooien van de ontzagwekkende videodatabase van Google. Hij zoekt reclames, korte tekenfilms, gekke montages: alles wat kan dienen als aanjager van spirituele oefeningen. En dat is veel.Ga naar Startdestilte.be, een website waaraan hij meewerkte. Hierop plaatste hij onder meer een oude commercial van Deutsche Bank, waarin een vriendelijk gezin te zien is dat bizar genoeg blijkt te wonen in een liftkoker. Na het kijken kun je de meditatie aanvangen. Een gitaartokkel begint en een donkerbruine stem klinkt op: “In de korte film zag je een gezinnetje, een huiselijk tafereeltje. Laat nu je eigen herinneringen naar boven komen: relaties die goed waren, ogenblikken waarin je zachtheid hebt ervaren, plaatsen waar je je veilig hebt gevoeld. Voel de warmte en rust. Laat die beelden en geluiden rustig bij je binnenkomen. Zie ze, hoor ze, beleef ze.” ErvaringsgerichtNikolaas Sintobin is internetpastor, pur sang. Toen hij zijn laatste vormingsjaar als jezuïet in Chili doorbracht, merkte hij hoe krachtig het internet is. Hij zamelde geld in voor een opvangtehuis met alleenstaande moeders die in een gevangenis hadden gezeten. “Dat heeft 100.000 euro opgeleverd, tot mijn stomme verbazing.”Nu is het internet zijn hoofdterrein. Als aanhanger van de ignatiaanse spiritualiteit – naar Ignatius van Loyola, 1491-1556, stichter van de Sociëteit van Jezus – voelt hij zich daar volkomen thuis. “Die spiritualiteit heeft als kenmerk dat zij probeert God te vinden in het heel concrete, dagdagelijkse leven. Een motto dat ons dierbaar is: God vinden in alle dingen en dus in de hele dag. Net zo goed in een telefoongesprek, of al wandelend of al klaarmakend van eten, als op zondagmorgen. Je probeert in de profane wereld verbonden te leven met God.”Tal van projecten vloeien nu uit zijn handen, geruggesteund door de wereldwijde gemeenschap van jezuïeten. Met Pinksteren is de website biddenonderweg.org begonnen, een Nederlandse loot aan de stam van het Britse pray-as-you-go.org, waarop elke dag gebeden, bijbelteksten, religieuze muziek en spirituele reflecties worden aangeboden. Zijn hoogstpersoonlijke initiatief is verderkijken.org, met zijn mer à boire aan handgeplukte YouTube-meditaties. Opvallend ook is ignatiaansbidden.org: een plek voor digitale retraites. Tijdens de adventstijd eind 2014 en de veertigdagentijd begin dit jaar lieten duizenden mensen zich, via deze website, elke dag per mail gebeden en bijbelteksten toesturen. Los hiervan kon men zich aansluiten bij gespreksgroepjes die elkaar offline persoonlijk ontmoetten.Bepalend voor Sintobins aanpak is dat hij het internet niet gebruikt als informatiemedium. Dus bij hem geen preken, geen theologieën, geen uiteenzettingen van dogma’s. “De ignatiaanse spiritualiteit is ervaringsgericht. In de manier van werken die ik hanteer, komt dat steevast terug, vertrekkend vanuit het idee dat God in de eerste plaats spreekt in de ervaring van mensen. Er wordt geen enkel intellectueel systeem gebouwd, 45 meter hoog, met allemaal premissen. Als je mensen in hun ervaring kan trekken en vandaaruit verder kunt gaan, dan komt er een ander gemeenschapsgevoel, een andere betrokkenheid en een andere geloofwaardigheid.” Read More
  • Ik zing jou in slaap, mijn lief

    Sahar brengt haar pasgeboren baby dicht bij haar gezicht. Wat ruikt het pure, nieuwe leven toch lekker. Alsof het kindje direct uit de hemel is gevallen. Een volmaakt geschenk, een schittering van het hemelrijk en een echo van God nabij.1.000 meterHoessein doet voorzichtig de deur open en hoort zijn vrouw neuriën. Ze wiegt de baby in slaap. Zelden heeft hij zo’n sereen tafereel gezien. Door het kleine raam komt een lichtbundel binnen die op het witte gewaad van Sahar schijnt. Haar gewaad strekt zich uit van haar hoofd tot over haar hielen en het lijkt alsof Sahar in licht omwikkeld is. Een spiritueel beeld, waar Hoessein even stil van is. Voorzichtig komt hij dichterbij. Hoessein legt zijn hand op de schouder van zijn geliefde. Sahar sluit haar ogen en legt haar hand op de zijne. 800 meter“Kijk eens,” zegt Sahar trots, “hij houdt mijn vinger vast. Hij herkent mijn stem al en slaapt pas als ik voor hem gezongen heb.” Dan plaagt ze Hoessein: “Misschien moet jij ook op zangles gaan!”Hoessein kijkt alsof hij een vieze smaak in zijn mond heeft en valt op de grond neer. Hij strekt zijn handen uit naar de hemel en smeekt de Heer met enig gevoel voor dramatiek: “O, Allah! Verlos mij van deze brutale echtgenote!” Sahar zegt dat hij op moet passen wat hij wenst. Ze legt het zachtjes ademende diamantje voorzichtig in de wieg, dekt hem toe met een kleurrijk kleedje, en vleit zich naast Hoessein neer. Ze legt haar hoofd op zijn schouder en zingt een lied. Hoessein omhelst Sahar en ruikt de frisse geur van zijn eigen baby.600 meter“We moeten weg uit deze streek,” zegt Hoessein. “Het wordt te gevaarlijk.” Sahar fluistert: “Waar moeten we heen? En onze families dan?” Hoessein vertelt over het naderende gevaar van de Taliban, over hoe ze hem proberen te overtuigen mee te vechten tegen de corrupte regering. Tegen de Amerikanen. Als hij hun oproep nog langer weigert zal hij bekend staan als verrader en dan is hij zijn leven niet meer zeker. “En de baby dan?” vraagt Sahar. “Waar moeten we van leven?”400 meterHoessein staat op en laat Sahar achter in haar paleis van klei en hout. Hij belooft vanavond terug te komen met goed nieuws. Dan zal hij hopelijk vertellen dat hij bij vrienden in Kabul aan de slag kan gaan als bakker. Bakker worden was altijd al zijn droom geweest. Altijd wanneer Hoessein zijn ogen sluit, ruikt hij de geur van versgebakken brood. Hij moet snel weg hier, losraken van de gewapende weerstand, voordat hij niet meer terug kan. Er zijn geruchten dat de Amerikanen het gemunt hebben op de geestelijke leiders uit zijn dorp. Hoessein heeft eerder gezien hoe drones complete gezinnen hebben weggevaagd. 200 meterOp de heuvelrug kijkt Hoessein van grote afstand nog een keer om naar het huisje waar zijn gezin in vrede woont. Hij hoort uit westelijke richting een gezoem dat hij niet kan plaatsen. Iets met een hoge frequentie. Opeens ziet hij een projectiel voorbij schieten. Meteen weet Hoessein wat het is: een drone. Gericht op zijn huis. De gedachte aan wat komen gaat ontneemt hem zijn adem en hij staat versteend op de zandheuvel. Het zal niet, het mag niet! Hoessein hervindt zijn stem en schreeuwt zoals hij nog nooit eerder in zijn leven geschreeuwd heeft. 0 meter – inslagSahar ligt op haar rug, naast haar baby, en schudt de wieg rustig heen en weer. Ze zingt: “Mijn hart is van jou, mijn lief. Wees gezegend  – op de weg die je gaat. Wees beschermd - op de zee die je vaart. Ik zing jou in slaap, mijn lief…” Het kindje brabbelt zachtjes terwijl het onbewust de stem van zijn moeder hoort. Dan, in een helse flits, wordt het wiegje uit elkaar gescheurd met een oorverdovende, verwoestende knal. Sahar wordt tegen de muur gesmeten met alomvattend geweld. Moeder en baby hebben nooit geweten wat hen overkomen is. Ze sterven en lossen op in de verzengende vuurzee, die hout, huid en beenderen tot as maakt. Wat overblijft zijn echo’s van liefde. Enis Odaci is voorzitter van de stichting Humanislam. Volg hem op Twitter: @humanislam. Read More
  • Het wonder is daar voor wie het wil zien

    Hent de Vries houdt in zijn 'Kleine filosofie van het wonder' een warm pleidooi voor wat ons wonderbaarlijk voorkomt. Hoe het bestaan van wonderen te verklaren? Niet door de hand van God of onverklaarbare wetten van de natuur, zegt De Vries. Het wonder veronderstelt volgens hem een bepaalde manier van kijken: oog hebben voor het onverwachte en onvoorziene. Een overtuigende redenering?Wonderen zijn ongetwijfeld niet van deze tijd, maar misschien is dat omdat ze van alle tijden zijn. In elk geval zijn vermeende wonderen onveranderlijk aanleiding voor verzengend scepticisme - niet alleen van atheïsten, agnosten, cabaretiers en cartoonisten maar ook van gelovigen: de kerk zelf is gewoonlijk de eerste om schijnbaar huilende heiligenbeelden te categoriseren als scheikundig verschijnsel en niet als religieuze openbaring. Dat neemt niet weg dat het wonder een wezenlijk deel vormt van het christendom. Maar wat wil dat eigenlijk zeggen, een wonder? In welke zin kunnen we van wonderen spreken? VerdichtselsOver de herkomst van het woord 'wonder' zijn er alleen vage speculaties volgens het (beknopte) Etymologisch woordenboek van Jan de Vries. Over het evenwaardige woord 'mirakel' is meer te vinden. Volgens de latinisten Ernout en Meillet (Dictionnaire étymologique de la langue latine) komt het woord 'mirakel' van het Latijnse bijvoeglijk naamwoord of bijwoord 'mirus', dat verbazend of vreemd betekent. Wat voor een soort dingen of gebeurtenissen zijn er verbazend? Allereerst zijn er wonderen als bovennatuurlijke verschijnselen: de bloemenregen bij de onthoofding van de heilige Dorothea of de wonderen van de bijen waar historicus Burcht Pranger verslag van doet in zijn boek uit 2013 God 1000-1300. In dit boek over de literaire aspecten van het christendom in de hoge middeleeuwen vertelt Pranger een verhaal over bijenvolken die een hostie, die hun eigenaar uit de kerk had gestolen en als amulet op de korf had willen leggen, maar op de grond liet vallen, eerbiedig oprapen. In een ander bijenwonder brengen de insecten een op de korf gelegde hostie binnen in de korf en bouwen er van was een kapelletje voor. Zulke verhalen dienden een pedagogisch doel: zelfs nederige beestjes toonden achting voor de hostie, het lichaam van Christus, en daar konden veel mensen voorbeeld aan nemen. Schilderachtig als zulke verhalen zijn, komen ze zacht gezegd niet heel geloofwaardig over. Verhalen over pelgrims die in Lourdes plotseling genezen zijn roepen bij mij ook vooral gedachten op aan het placebo-effect. Verhalen over wonderen zijn vrijwel zonder uitzondering verdichtsels, cocktails van verzinsels en halfbegrepen feiten die flink zijn aangedikt. Wat dat betreft verschillen ze alleen door hun religieuze raamwerk van zogeheten urban legends, zoals het verhaal dat er een door het toilet gespoelde krokodil in het riool van Parijs zou leven.  Read More
  • Sebastiaan en Jasper beginnen een eigen kerk

    Stel, je bent in de dertig en hebt het goed voor elkaar: fijne relatie, een huis, een goede baan. Dan hoor je de roep van God en besluit je een kerk te beginnen. Sebastiaan van Wessem (42) en Jasper van der Kolk (37) over wat hen bezielt en hoe ze ieder hun eigen(tijdse) kerk bouwen: Thousand Hills Hilversum en Jong en Vrij Amsterdam. Bezoekers krijgen een warm welkom door twee kerkleden bij de deur van Thousand Hills in Hilversum. Binnen is de sfeer gemoedelijk; mensen maken een praatje met elkaar. Honderden congresstoelen staan voor een podium met daarboven een megascherm, waarop een klok aftelt tot 9.30 uur. Dan zet de band stevig in. Mensen staan, sommige met hun handen omhoog, en zingen de Engelse teksten op het scherm mee; de Nederlandse vertaling staat eronder. Sebastiaan van Wessem komt op. De lead pastor heet iedereen welkom. Gympen, spijkerbroek, overhemd en microfoonheadset. De dienst wordt live gestreamd op internet. Het publiek is gemêleerd: jong en oud, alleengaanden, stelletjes en gezinnen. Lange rokken, een zwart haarnetje, kleurrijke jurken, hoodies, poloshirts en pakken.  De preek gaat over verlossing en is er één uit een serie van vier rondom het Pesachmaal. #4cups staat op het scherm onder de Bijbelteksten. Zo’n hekje is een markering voor internet. “Social media vind ik heel belangrijk”, legt Van Wessem na afloop uit. “Jezus sprak mensen op straat aan om ze van het evangelie te overtuigen. Nu komen mensen online samen en moeten wij hen daar bereiken. Dus houd je mobiel aan tijdens de dienst. Deel wat jou raakt. Want als het jou raakt, kan het een ander ook raken.” Zijn missie is mensen zonder kerkelijke achtergrond bereiken. RoepingVan Wessem groeide op in een niet-gelovig gezin. Tijdens zijn studie economie ging hij op uitnodiging mee naar een kerk. “Geen orgel, wel gitaren en jongens met lange haren. Heel anders dan gedacht.” In de Volle Evangelie Gemeente in Diemen werd zijn band met God versterkt. Hij werkte eerst als consultant, later als manager bedrijfsbureau. “Maar de roeping tot bediening was zo sterk, dat ik in 2002 aan het Continental Theological Seminary in Brussel ging studeren.” Die overstap financierde hij met de overwaarde van zijn huis. “Als God tot je spreekt, moet je daar iets mee doen.” Jasper van der Kolk is van gereformeerden huize. “Dat was niet altijd een positieve ervaring”, stelt hij eufemistisch. Jaren ging hij niet naar de kerk, totdat in 2005 een vriend hem meevroeg naar een conferentie van pastor Joseph Prince uit Singapore. De man die sinds april via RTL5 op zondagen de Nederlandse huiskamers binnenkomt. Van der Kolk smolt voor de boodschap van genade. “Het beeld dat Prince van Jezus schetste, was voor mij zo aantrekkelijk. Net als het enthousiasme en de blijheid.” Hij ontmoette er ‘een bijbelclubje’ uit Hellevoetsluis: Jong en Vrij. Onder dezelfde naam werden snel daarna kerkgenootschappen in Sliedrecht en Amersfoort opgericht, die Jasper dan vanuit zijn woonplaats Amsterdam bezoekt. “Waarom zouden we zoiets niet in onze eigen buurt kunnen doen”, oppert Van der Kolk, die in De Pijp woont. In 2013 begonnen ze met om de week een dienst. Nu is er elke week een dienst van Jong en Vrij Amsterdam. Zo’n 50 tot 75 mensen komen zondags samen in het Montessori Lyceum. In de kapel met glas-in-loodramen, van wat ooit het klooster van de paters jezuïeten was. Thousand Hills huist overigens ook in een traditioneel kerkgebouw, van de Gereformeerde kerk. Van Wessem begon samen met een Amerikaanse vriend in 2006 Thousand Hills, naar voorbeeld van Amerikaanse eigentijdse kerken. “In traditionele kerken in Nederland zag ik nooit iets veranderen; altijd het zelfde liedje. Letterlijk. Hilversum had wel internationale scholen, maar geen dito kerk.” Ze begonnen met tien bekenden. Nu bezoeken circa 350 mensen de Engelstalige dienst, vooral expats en migranten uit Afrika en Oost-Europa. En trekt de Nederlandse dienst sinds 2012 nog eens 250 mensen. Met Pasen is Thousand Hills Huizen gestart.     Read More
  • Het verband tussen bed en kerk

    De mens wordt als scherf geboren en zoekt de andere scherf die tegen de zijne past. Zo ervoer Frans Kellendonk (1951-1990) het. Seks en erotiek speelden in zijn leven een uitbundige rol, zo blijkt uit zijn recent verschenen verzamelde brieven. “Gemeenschap begint in bed”, schreef hij. En, voegde hij daaraan toe: “Liefde is de praktijk van de religie en ons enige middel om het dier dat we zijn, die louter economische functie, te transcenderen en om te worden tot wezens die deelhebben aan een bovenpersoonlijke eenheid. Er is een diep verband tussen het bed en de Kerk.” (Een bespreking van De Brieven volgt in het komende nummer van Volzin). Schrijvers als Kellendonk en Gerard Reve hadden en hebben er geen moeite mee bed en kerk, erotiek en christelijk geloof, op een positieve manier met elkaar te verbinden. Wie daar wel veel moeite mee hebben, zijn de kerken en hun leiders. Als zij al over seks spreken, dan gaat het veelal over morele grenzen en grensoverschrijding. Hun kritiek is nu eens achterhaald en stuitend – denk aan de afwijzing van homoseksualiteit of seks buiten het huwelijk –, dan weer zeer zinnig – de afwijzing van commercialisering en exploitatie van vrouwen, de schuldbelijdenis over seksueel misbruik binnen de kerken zelf. Maar wat intussen op flagrante wijze in dit spreken blijft ontbreken, is precies datgene waar de meeste mensen écht mee geholpen zouden zijn: een positieve waardering van seksualiteit als zodanig. Kerken bieden op het terrein van seks en erotiek doorgaans wel morele richtlijnen, maar geen spirituele vergezichten. Hoe meer ik daarover nadenk, hoe vreemder ik dat vind. Christenen geloven dat God mens is geworden, een lichamelijke gestalte heeft aangenomen. Maakt dit het menselijk lichaam niet tot een heilige plaats? Christenen breken en delen met elkaar in de eucharistie het lichaam van Christus. Wat zegt dat over het delen van ons lichaam met elkaar? Is ook dat dan niet heilig? Ik sta met mijn vragen en bevreemding niet alleen. De Nacht van de Theologie die afgelopen weekend in Amsterdam plaatsvond, stond in het teken van seksualiteit en erotiek. Men beperkte zich daar niet tot een analyse van wat er op dit vlak in de voorbije eeuwen allemaal fout is gelopen, maar wilde nadrukkelijk ook een positief beeld neerzetten. Frank G. Bosman, in 2011 ‘door het Nederlandse volk’ (aldus ’s mans website) uitgeroepen tot ‘meest spraakmakende theoloog’ van het jaar, nam het voortouw. Hij openbaarde tijdens de Nacht een pamflet met de mooie titel God houdt van seks. “Ik wil met dit pamflet nadenken over seks en erotiek als diepmenselijke verschijnselen. Ik wil kijken hoe ik als gelovige cultuurtheoloog een bijdrage kan leveren aan een nieuwe, frisse blik op seks”, schrijft de katholieke theoloog. Wat mij betreft, is hij in zijn opzet geslaagd. Frank Bosman kent als cultuurtheoloog niet alleen de Bijbel en de christelijke traditie, maar is ook een kenner van film, video, popmuziek en internet – het laatste inclusief pornosites. Gewapend met deze kennis ontleedt hij in zijn pamflet in sneltreinvaart zowel het seksueel pessimisme dat de christelijke traditie doortrekt als wat hij noemt ‘de ontwrichtende krachten’ van seks in de huidige samenleving. Hij spreekt over de naaktheid in de Bijbel – in de paradijselijke gestalte van Adam en Eva en van het Hooglied, in de afzichtelijke en verheven gestalte van de naakte Christus. Hij geeft frappante voorbeelden van de christelijke bruidsmystiek: de orgastische extase van Teresa van Avila, het drinken van Maria’s moedermelk door Bernardus van Clairvaux, de visioenen van vrouwelijke heiligen dat Christus zelf zijn voorhuid (hij was immers als jood besneden) om hun vingers had gedaan bij wijze van trouwring. Om ten slotte uit te komen bij wat hij noemt ‘een kleine theologie van de erotiek’. In een origineel betoog verbindt hij daarin erotiek met verlossing (‘erotiek als totale zelfgave’), met schepping (‘erotiek als viering van het leven’), met voltooiing en eeuwig leven (‘erotiek als hemels genieten’). “Volgens mij is het enige wat wij mensen echt doen om omwille van onszelf vrijen”, schrijft Bosman. “De rest is een broodnodige pauze tussen twee vrijpartijen om op adem te komen.” Mijn advies: lees in die pauze God houdt van seks. Read More
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6

Doorzoek de website

opinieprijs banner

Social media

FacebookTwitterLinkedIn

Agenda